Radical Readings

3.3 Θηριωδίες 

40. Αυτή η διαρκής κατάσταση ατιμωρησίας της παρανομίας, με τις συναφείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και των διεθνών εγκλημάτων, έχει προβλέψιμα οδηγήσει σε περαιτέρω κατάφωρες παραβιάσεις, που ισοδυναμούν με φρικτά εγκλήματα, που διαπράχθηκαν από τον Οκτώβριο του 2023. Αυτές με τη σειρά τους, έχουν επισπεύσει την έναρξη διαδικασιών από το Διεθνές Δικαστήριο και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο σχετικά με το Ισραήλ: η πρώτη αφορά γενοκτονία, η δεύτερη εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
41. Στις 26 Ιανουαρίου 2024, στο πλαίσιο της υπόθεσης Νότια Αφρική κατά Ισραήλ ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ), σχετικά με την εφαρμογή της Σύμβασης για τη Γενοκτονία, το Δικαστήριο διέταξε το Ισραήλ να λάβει «όλα τα μέτρα» που βρίσκονται εντός των δυνατοτήτων του, προκειμένου να αποτρέψει τις γενοκτονικές πρακτικές κατά των Παλαιστινίων. Τον Μάιο του 2024, το Δικαστήριο διέταξε επίσης το Ισραήλ να «διακόψει αμέσως» τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που ενδέχεται να επιφέρουν συνθήκες  που θα οδηγήσουν στην καταστροφή του πληθυσμού. 

Σε άλλη υπόθεση, αυτή της Νικαράγουα κατά Γερμανίας, το Διεθνές Δικαστήριο υπενθύμισε σε όλα τα κράτη «τις διεθνείς υποχρεώσεις τους σχετικά με τη διακίνηση όπλων» σε  μέρη που εμπλέκονται σε ένοπλη σύγκρουση, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος τα όπλα αυτά να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. 

42. Το Διεθνές Δικαστήριο, μετά την ρητή ειδοποίηση του προς όλα τα κράτη για τον κίνδυνο διάπραξης γενοκτονίας ενεργοποίησε την υποχρέωση που απορρέει από το άρθρο 1 της Σύμβασης για τη Γενοκτονία ώστε αυτή να «αποτραπεί και να τιμωρηθεί» . Με αυτόν τον τρόπο εκτίθενται στο ενδεχόμενο της καταδίκης για την διεθνώς  ποινική πράξη της συνέργειας σε γενοκτονία, όσοι εξακολουθούν να συνδράμουν, να υποκινούν ή να παρέχουν βοήθεια στο Ισραήλ στην διάπραξη τέτοιων πράξεων. 
43. Τον Νοέμβριο του 2024, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ)  στηριζόμενο στην έκθεση περί της κατάστασης στο Κράτος της Παλαιστίνης, εξέδωσε εντάλματα σύλληψης, για τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπεντζιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην Υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ, κρίνοντας ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύεται πως φέρουν ποινικές ευθύνες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

3.4. Συνέπειες για τις εμπλεκόμενες εταιρίες  

44. Οι ανωτέρω νομικές εξελίξεις έχουν διαμορφώσει εκ νέου, σε σημαντικό βαθμό, την αξιολόγηση της εταιρικής και της ενδεχόμενης νομικής ευθύνης, η οποία πρέπει πλέον να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα των εν λόγω διαταγών και αποφάσεων των διεθνών δικαστηρίων.

45. Το εύρος και η σοβαρότητα των παραβιάσεων που λαμβάνουν χώρα καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετούς στρατιωτικής κατοχής από το Ισραήλ —η οποία έχει συμβάλει στην εδραίωση ενός καθεστώτος αποικιοκρατικού απαρτχάιντ— θα έπρεπε ήδη να έχουν καταστήσει σαφές στις επιχειρήσεις ότι οφείλουν να αποφεύγουν να προκαλούν, να συμβάλλουν ή να συνδέονται άμεσα με συνεχιζόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επιπλέον, υφίσταται η πιθανότητα να έχουν καταστεί συνένοχες στη διάπραξη διεθνών εγκλημάτων, για παράδειγμα μέσω της συνδρομής, της υποκίνησης ή της διευκόλυνσης τέτοιων πράξεων.  Η έκθεση περιγράφει την πολιτική οικονομία της ισραηλινής κατοχής και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο ποικίλες επιχειρηματικές δραστηριότητες διαπλέκονται με τον εκτοπισμό και την αντικατάσταση των Παλαιστινίων στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Κατ΄ ελάχιστον, η έκθεση αυτή συνδέει άμεσα τις εν λόγω επιχειρηματικές δραστηριότητες με ένα παγιωμένο και δομικό σύστημα παραβιάσεων. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Αρχές του ΟΗΕ για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNGPs), η έκθεση αυτή θα έπρεπε να είχε ενεργοποιήσει αντανακλαστικά  την ευθύνη των επιχειρήσεων για τερματισμό των δραστηριοτήτων τους που συνδέονται με τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, καθώς η ικανότητά τους να αποτρέψουν ή να μετριάσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις είναι περιορισμένη. Ωστόσο, οι πρόσφατες και εν εξελίξει διαδικασίες ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ) και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ICC) έχουν εξαλείψει κάθε πιθανή αμφιβολία. Έχουν καταστήσει σαφές στις επιχειρήσεις —είτε πρόκειται για θυγατρικές, μητρικές εταιρείες, είτε για άμεσα εμπλεκόμενους φορείς και επενδυτές— ότι διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο να εμπλακούν σε εξαιρετικά σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνών εγκλημάτων, και ότι οι ενέργειές τους ενδέχεται να έχουν συμβάλει σε αυτές τις παραβιάσεις και τα εγκλήματα, καθιστώντας τες ποινικά συνένοχες.

46. Η συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή των Κατεχόμενων Παλαιστινιακών Εδαφών  από το Ισραήλ δημιουργεί μια κατάσταση που καθιστά αδύνατη τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας σαν να μη συμβαίνει τίποτα.  Η διαπίστωση ότι η ίδια η κατοχή είναι παράνομη, καθώς και ότι ενδέχεται να έχουν διαπραχθεί διεθνή εγκλήματα, μεταξύ των οποίων γενοκτονία και, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το έγκλημα της επίθεσης, ξεπερνά κατά πολύ την υπόνοια του «αυξημένου κινδύνου» για αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο ιδιωτικός τομέας οφείλει, και προς το δικό του συμφέρον, να επανεξετάσει επειγόντως κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα που συνδέεται με την οικονομία της κατοχής και, πλέον, με τη γενοκτονία.

47. Μία από τις συνέπειες της γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου είναι ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να εφαρμόζουν αυστηρότερο έλεγχο σε θέματα που αφορούν τα  ανθρώπινα δικαιώματα και να καταδείξουν την ίδια τη θεμελιώδη παρανομία που βρίσκεται στον πυρήνα των δραστηριοτήτων του Ισραήλ. Δεν μπορούν πλέον να εξαντλούν τις νομικές τους εκτιμήσεις και τα περιοριστικά μέτρα μόνο σε συγκεκριμένεςενέργειες του Ισραήλ και στο κατά πόσο γίνονται σεβαστά ορισμένα ανθρώπινα δικαιώματα (όπως τα περιβαλλοντικά δικαιώματα, τα δικαιώματα των εργαζομένων και των παιδιών ή η απουσία δικαιοσύνης) καθώς και κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Για παράδειγμα, η φυλάκιση χιλιάδων Παλαιστινίων, είτε μέσω διοικητικής κράτησης είτε κατόπιν καταδίκης από στρατιωτικά δικαστήρια, είναι παράνομη, καθώς όχι μόνο δεν υπάρχει νόμιμη βάση για αυτήν, όχι μόνο αποτελεί μέρος ενός συστήματος διακυβέρνησης που χρησιμοποιεί τη μαζική φυλάκιση Παλαιστινίων ως μέσο συστηματικής καταπίεσης και αναγκαστικού εκτοπισμού, αλλά επιπλέον είναι παράνομη ως αποτέλεσμα της απουσίας εγγυήσεων για δίκαιη δίκη. Η γνωμοδότηση υπογραμμίζει επίσης ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να αναγνωρίζουν πως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και ότι πρέπει να λαμβάνεται ως βασικό κριτήριο για την ερμηνεία και την εφαρμογή όλων των άλλων εγγυήσεων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι τα πλαίσια των πολιτικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα περιβαλλοντικά, της κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης, δεν μπορούν πλέον να υπερβαίνουν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται σαφώς στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναγνωρίζεται ως θεμελιώδες δικαίωμα όλων των λαών και αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση όλων των υπολοίπων δικαιωμάτων. 

48. Αυτό σημαίνει επίσης ότι κάθε δραστηριότητα που αφορά τον παλαιστινιακό λαό και πραγματοποιείται στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη  οφείλει να σέβεται το δικαίωμά του στην αυτοδιάθεση. Η αρχή αυτή υπερβαίνει την πατερναλιστικήδικαιολογία του Ισραήλ,αν και κατοχική δύναμη να ενεργεί ως θεματοφύλακας των δικαιωμάτων του πληθυσμού, σύμφωνα με την Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης. Παράλληλα, καταρρίπτει αβάσιμους ισχυρισμούς επιχειρήσεων, ότι μια επένδυση μέσω του Ισραήλ, όντας δύναμη κατοχής, μπορεί τελικά να ωφελήσει και τους Παλαιστινίους ή ότι μια αποεπένδυση θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα. 
49. Η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου, την οποία υιοθέτησε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, θεμελιώνει εκ πρώτης όψεως την ευθύνη των επιχειρήσεων να μην εμπλέκονται σε καμία δραστηριότητα που συνδέεται με οποιαδήποτε πτυχή της κατοχής ή να αποσύρουν πλήρως και άνευ όρων κάθε σχετική εμπλοκή τους. Όταν οι επιχειρήσεις αγνοούν αυτή την προειδοποίηση, δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους βάσει των Κατευθυντήριων Αρχών του ΟΗΕ για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα  και συνεχίζουν τις δραστηριότητές τους ή τις επιχειρηματικές τους σχέσεις με το Ισραήλ, την οικονομία του, τον στρατό του και επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα που συνδέονται με τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, τότε εν γνώσει τους συμβάλλουν σε παραβιάσεις ή προκαλούν οι ίδιες τέτοιες παραβιάσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η άρνηση του δικαιώματος του παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση, η μόνιμη προσάρτηση παλαιστινιακών εδαφών και η διατήρηση της παράνομης ισραηλινής κατοχής παλαιστινιακών εδαφών. Η αυξημένη νομική ευθύνη προκύπτει επίσης από το γεγονός ότι η συνέχιση οποιασδήποτε επιχειρηματικής σχέσης ή δραστηριότητας υπό τόσο σοβαρές συνθήκες συμβάλλει στη νομιμοποίηση των ενεργειών του Ισραήλ και στην ενίσχυση της ατιμωρησίας, γεγονός που με τη σειρά του οδηγεί σε ολοένα σοβαρότερες παραβιάσεις. Η κανονικοποίηση της παρανομίας είναι καθοριστικής σημασίας για την επιβίωση του ισραηλινού εποικιστικού-αποικιοκρατικού εγχειρήματος.
50. Πρόκειται για μια πολιτική οικονομία που ανέκαθεν είχε εξοντωτικό χαρακτήρα και πλέον έχει περάσει σε μια φάση γενοκτονίας. Την εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνουν τα προσωρινά μέτρα που διέταξε το Διεθνές Δικαστήριο, καθώς και τα εντάλματα σύλληψης που εξέδωσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, τα οποία υποδεικνύουν ότι οι επιχειρήσεις —και τα στελέχη τους— που δραστηριοποιούνται στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη ενδέχεται να εμπλέκονται σε σοβαρά διεθνή εγκλήματα. Κατά συνέπεια, κάθε απόφαση για τη συνέχιση της δραστηριοποίησης στην οικονομία του Ισραήλ λαμβάνεται εν γνώσει των εγκλημάτων που ενδέχεται να διαπράττονται, καθώς και του γεγονότος ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να παρέχουν υλική υποστήριξη στο Ισραήλ, διευκολύνοντάς το να συνεχίσει να διαπράττει αυτά τα εγκλήματα.

51. Οι επιχειρήσεις και τα στελέχη τους μπορούν, και πράγματι οφείλουν, να λογοδοτήσουν βάσει του αστικού ή του ποινικού δικαίου για τέτοιου είδους συμπεριφορές, πέρα από τα πολυάριθμα άλλα εγκλήματα και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνδέονται με την οικονομία της κατοχής. Οι ενέργειες ή παραλείψεις στις οποίες προβαίνουν οι επιχειρήσεις και τα στελέχη τους, με βάση τις υποχρεώσεις τους, τις φέρνουν ενώπιον αυτών των παρόντων νομικών εξελίξεων αλλάκαι ενώπιον των Κατευθυντήριων Αρχών του ΟΗΕ για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNGPs). Ο τρόπος με τον οποίο θα απαντηθούν τα ανωτέρω θα είναι καθοριστικός στον προσδιορισμό των ευθυνών των εταιριών αστικών ή ποινικών . 

3. Εφαρμογή του πλαισίου στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη 

30. Στην περίπτωση των Κατεχόμενων Παλαιστινιακών Εδαφών οι εταιρίες εδώ και δεκαετίες έχουν επίγνωση της εκτεταμένης και συστηματικής φύσης της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττεται εκεί. Η σωστή εφαρμογή της δέουσας επιμέλειας για τα ανθρώπινα δικαιώματα θα είχε εντοπίσει το ενδεχόμενο οι εταιρίες να φέρουν όντως ευθύνη για αυτές τις παραβιάσεις πολύ νωρίτερα των καταστροφικών γεγονότων που έχουν εκτυλιχθεί από τον Οκτώβρη του 2023 – ιδίως αν είχαν εφαρμοστεί η υψηλής σπουδαιότητας απαιτούμενες διαδικασίες.

3.1 Ένα εγγενώς παράνομο πλαίσιο, σταδιακά αποκαλύπτεται   

31. Από το 1967, παλαιστινιακές και ισραηλινές ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα κύρια όργανα των Ηνωμένων Εθνών καθώς και τα όργανα των συνθηκών του ΟΗΕ, ειδικοί εισηγητές, ερευνητικές επιτροπές και μεγάλες διεθνείς ΜΚΟ – συμπεριλαμβανομένων των Human Rights Watch, της Διεθνούς Αμνηστίας, των Save the Children και της Oxfam – έχουν καταγράψει συστηματικά την πληθώρα παραβιάσεων της ισραηλινής κατοχής, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών δομών που την υποστηρίζουν.
32. Το 2004 στη Γνωμοδότησή του το Διεθνές Δικαστήριο, έκρινε ότι η κατασκευή του Τείχους από το Ισραήλ στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, παραβίαζε αυστηρούς κανόνες του διεθνούς δικαίου. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την απαγόρευση της προσάρτησης αλλά και επιπλέον υποχρεώσεις που απορρέουν από το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και το Δίκαιο των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμπεριλαμβανομένου του εγκλήματος του αναγκαστικού εκτοπισμού.
33. Η Γνωμοδότηση του 2004 του Διεθνούς Δικαστηρίου έθεσε τα θεμέλια για κοινωνικές αντιδράσεις από πολίτες, όπως η εκστρατεία BDS και πρωτοβουλίες άλλων φορέων που κινητοποιήθηκαν γύρω από την αρχή ότι όσοι επωφελούνται από την κατοχή πρέπει να λογοδοτούν. Σε απάντηση στην αυξανόμενη κοινωνική πίεση, και έπειτα από εσωτερικές διεργασίες, αρκετές εταιρείες έχουν αναλάβει δράση. Ορισμένες εταιρείες έχουν διαφοροποιήσει τη στάση τους – για παράδειγμα, η KLP έχει κρατήσει αποστάσεις από την Caterpillar, το Irish Strategic Investment Fund από έξι ισραηλινές εταιρείες και η AXA από πέντε ισραηλινές τράπεζες και την Elbit Systems. Κάποιες έχουν αποσύρει τις δραστηριότητές τους από την ισραηλινή αγορά, όπως οι Veolia, CRH, General Mills, G4S, Yokohama και Pret a Manger, ενώ η Ben & Jerrys συνεχίζει να αγωνίζεται για την εφαρμογή της απόφασής της να αποσύρει τις πωλήσεις της εντός των αποικιών, ενάντια στην μητρική της εταιρεία, την Unilever. Στον αθλητικό τομέα, αυτή η συνεχής υπεράσπιση της κοινωνίας των πολιτών οδήγησε τις Adidas, PUMA και Erreà να τερματίσουν τη χορηγία τους στην Ισραηλινή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία.
34. Το 2016, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ενέκρινε το ψήφισμα A/HRC/RES/31/36 ώστε να δημιουργηθεί το 2020 μια βάση δεδομένων απ΄ τον Ύπατο Αρμοστή («βάση δεδομένων του ΟΗΕ») στην οποία απαριθμούνται οι επιχειρήσεις που «άμεσα και έμμεσα επέτρεψαν, διευκόλυναν και επωφελήθηκαν από την κατασκευή και την ανάπτυξη των οικισμών», προσδιορίζοντας δέκα συγκεκριμένους τύπους δραστηριοτήτων. Η πιο πρόσφατη έκδοσή της, που ενημερώθηκε το 2023, απαριθμεί 97 εταιρείες. Αν και δεν καλύπτει το πλήρες φάσμα των σχετικών δραστηριοτήτων, η βάση δεδομένων καταγράφει κρίσιμα στοιχεία του σύνθετου πλέγματος των εταιριών που εμπλέκονται στον εκτοπισμό και την αντικατάσταση των Παλαιστινίων.

3.2. Τεκτονικές αλλαγές: διεθνείς δικαστικές διαδικασίες 

35. Οι πρόσφατες νομικές εξελίξεις σχετικά με τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη έχουν οδηγήσει τις ευθύνες των εταιριών και την πιθανή τους  εμπλοκή σε σημαντική επανεκτίμηση.
36. Σημαντικότερη είναι η Συμβουλευτική Γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2024, η οποία ασχολήθηκε με τη νομιμότητα της ίδιας της παρουσίας του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη. Το Δικαστήριο κήρυξε την παρατεταμένη παρουσία του Ισραήλ σε ολόκληρη την επικράτεια, συμπεριλαμβανομένου του αποικιακού καθεστώτος του – που αποτελείται από τη στρατιωτική παρουσία του, τους οικισμούς, τις συναφείς υποδομές και τον έλεγχο των παλαιστινιακών φυσικών πόρων – ως παράνομη στο σύνολό της, βάσει συνεχιζόμενων παραβιάσεων δύο απαραβίαστων κανόνων του διεθνούς δικαίου: του δικαιώματος αυτοδιάθεσης του παλαιστινιακού λαού και της απαγόρευσης απόκτησης εδαφών με τη βία (προσάρτηση). Το Δικαστήριο αναγνώρισε επίσης, μεταξύ άλλων, την παραβίαση του μη παρεκκλίνοντος κανόνα που απαγορεύει τον φυλετικό διαχωρισμό και το απαρτχάιντ.
37. Το πόρισμα του Διεθνούς Δικαστηρίου που αφορά την απαγόρευση χρήσης βίας ουσιαστικά χαρακτηρίζει την κατοχή ως πράξη επιθετικότητας. Κατά συνέπεια, οποιεσδήποτε συναλλαγές που υποστηρίζουν ή συντηρούν την κατοχή και τον σχετικό μηχανισμό της μπορεί να ισοδυναμούν με συνενοχή σε διεθνές έγκλημα βάσει του Καταστατικού της Ρώμης. Ενώ το Ισραήλ, ως η de facto κατοχική δύναμη, εξακολουθεί να δεσμεύεται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, η παρανομία της κατοχής σημαίνει ότι όλες οι διοικητικές και στρατιωτικές ενέργειες που αναλαμβάνει στα κατεχόμενα εδάφη – από τον έλεγχο των αδειών εισόδου σε ξένη χώρα, των αδειών μετακίνησης εντός της χώρας, έως την φυλάκιση και τις οικονομικές ρυθμίσεις- στερούνται νόμιμης εξουσίας βάσει του διεθνούς δικαίου και θα πρέπει να θεωρούνται άκυρες.
38. Δεύτερον, η αναγνώριση από το Διεθνές Δικαστήριο της παραβίασης του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης επηρεάζει με τη σειρά της την ερμηνεία όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλων νομικών υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτά. Όπως δήλωσε το Δικαστήριο, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης είναι το πιο θεμελιώδες και υπαρξιακό δικαίωμα για όλους τους ανθρώπους, καθώς αφορά την εγγενή ικανότητα ενός λαού να υπάρχει και να αυτοπροσδιορίζεται ως λαός σε μια δεδομένη περιοχή, απαλλαγμένη από ξένο έλεγχο και κατοχή. Χωρίς αυτό το δικαίωμα, ένας λαός δεν είναι σε θέση να ασκήσει έλεγχο στη ζωή και τους πόρους του στην περιοχή που αναγνωρίζεται από το διεθνές δίκαιο ως δική του.
39. Με βάση τη Συμβουλευτική Γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ απαίτησε από το Ισραήλ να τερματίσει την παράνομή του παρουσία στα κατεχόμενα εδάφη έως τις 17 Σεπτεμβρίου 2025. Μέχρι να συμβεί αυτό, τα κράτη δεν πρέπει να παρέχουν βοήθεια, συνδρομή ή να συνάπτουν οικονομικές ή εμπορικές συναλλαγές, και πρέπει να λάβουν μέτρα για να αποτρέψουν εμπορικές ή επενδυτικές σχέσεις που θα συνέβαλαν στη διατήρηση της παράνομης κατάστασης που δημιούργησε το Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη. Πρέπει να τονιστεί ότι η παράλειψη των κρατών να ενεργήσουν βάσει της απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου δεν απαλλάσσει τις εταιρείες από τις ευθύνες τους βάσει του διεθνούς δικαίου και των Κατευθυντήριων Αρχών των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNGP).

2.3. Όταν η ευθύνη μπορεί να συνεπάγεται ποινική ευθύνη 

17. Η παράλειψη μιας επιχείρησης  να ενεργεί υπεύθυνα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ενδέχεται να οδηγήσει σε εμπλοκή της σε σοβαρότερες παραβιάσεις, οι οποίες επισύρουν ποινική ευθύνη τόσο για την ίδια όσο και για τα διευθυντικά στελέχη ή τα πρόσωπα που τη διοικούν.
18. Με αφετηρία τη νομολογιακή παρακαταθήκη των Δικών των Βιομηχάνων της Νυρεμβέργης, η λογοδοσία των επιχειρήσεων για διεθνή εγκλήματα βασίζεται στην αναγνώριση αφενός του καθοριστικού ρόλου που διαδραματίζει η οικονομική δραστηριότητα σε περιόδους πολέμου και ένοπλων συγκρούσεων και αφετέρου του γεγονότος ότι οι επιχειρήσεις ενδέχεται να εμπλέκονται σε ειδεχθείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου που συνιστούν διεθνή εγκλήματα.
19. Τα διευθυντικά στελέχη μιας επιχείρησης μπορούν να υπέχουν ατομική ποινική ευθύνη για πράξεις της επιχείρησης, ακόμη και ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Παράλληλα, ολοένα και περισσότερο αναγνωρίζεται ότι και οι ίδιες οι επιχειρήσεις μπορούν να υπέχουν ποινική ευθύνη, στο πλαίσιο της σταδιακής διαμόρφωσης και παγίωσης σχετικών εθιμικών κανόνων του διεθνούς δικαίου.

Η τάση αυτή αποτυπώνεται τόσο σε εθνικές έννομες τάξεις που αναγνωρίζουν ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων, όσο και σε έναν αυξανόμενο αριθμό διεθνών συνθηκών που κατοχυρώνουν την ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων. Ως αποτέλεσμα, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, οι εταιρείες μπορούν να υπέχουν ποινική ευθύνη για συγκεκριμένα εγκλήματα, μεταξύ των οποίων η γενοκτονία, το απαρτχάιντ, η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, το οργανωμένο έγκλημα και η διαφθορά. 

20. Η συμπεριφορά των εταιρειών και των διευθυντικών τους στελεχών μπορεί να θεμελιώνει άμεση ποινική ευθύνη, συχνότερα όμως στοιχειοθετεί ευθύνη λόγω συνέργειας ή υποβοήθησης στην τέλεση εγκλημάτων. Η ευθύνη αυτή μπορεί να συνίσταται σε υποκίνηση, παροχή ηθικής υποστήριξης, συνδρομή ή παροχή βοήθειας, διευκόλυνση ή εξασφάλιση των μέσων που απαιτούνται για τη διάπραξη ενός εγκλήματος ή για τη δημιουργία των προϋποθέσεων που καθιστούν δυνατή τη διάπραξη  θηριωδών εγκλημάτων.

Η νομολογία των διεθνών δικαστηρίων έχει γενικά κρίνει ότι η ποινική ευθύνη για τέτοιες μορφές συνέργειας: 

(α) μπορεί να θεμελιωθεί όταν η παρεχόμενη βοήθεια ή συνδρομή έχει ουσιώδη επίδραση στη διάπραξη του εγκλήματος· και 

(β) εξαρτάται από τη γνώση που είχε η εταιρεία ή το διευθυντικό στέλεχος σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιούνταν οι υπηρεσίες ή οι δραστηριότητές τους, καθώς και σχετικά με την επίδρασή τους στη διάπραξη του εγκλήματος. 

21. Με άλλα λόγια, δεν είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι η εταιρεία ή το φυσικό πρόσωπο επιδίωκε το συγκεκριμένο βλαπτικό αποτέλεσμα. Αρκεί να αποδειχθεί ότι, παρέχοντας υλικοτεχνική, χρηματοοικονομική ή επιχειρησιακή υποστήριξη, διέθετε πραγματική ή τεκμαιρόμενη γνώση ότι οι κύριοι αυτουργοί συμμετείχαν στη διάπραξη συγκεκριμένου εγκλήματος ή, στην περίπτωση διώξεων ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ότι ενήργησε «με σκοπό τη διευκόλυνση της διάπραξης του εγκλήματος αυτού».

Επιπλέον, ο οικονομικός και διοικητικός έλεγχος επί μιας επιχείρησης που εμπλέκεται στην τέλεση εγκλήματος αρκεί για να θεμελιώσει ατομική ποινική ευθύνη. Η σχετική νομολογία έχει επιβεβαιώσει ότι οι επιχειρηματικοί φορείς δεν μπορούν να αποφύγουν τη λογοδοσία ισχυριζόμενοι ότι απλώς εκτελούσαν εμπορικές συμβάσεις.  

2.4. Μηχανισμοί επιβολής 

22. Το διεθνές αυτό πλαίσιο μπορεί να επιβληθεί μέσω ενός ευρέος φάσματος μηχανισμών – ιδίως σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο – τους οποίους έχουν θεσπίσει τα κράτη προκειμένου να εκπληρώσουν τις νομικές υποχρεώσεις που περιγράφονται στην Ενότητα 2.1.
23. Για πολλές επιχειρήσεις, ένα από τα βασικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ο κίνδυνος βλάβης της φήμης τους λόγω εμπλοκής σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνή εγκλήματα.

Για παράδειγμα, η Βάση Δεδομένων των Ηνωμένων Εθνών (βλ. ενότητα 3.1 κατωτέρω) έχει συμβάλει σημαντικά στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την εταιρική ευθύνη στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη  και έχει επηρεάσει αποφάσεις αποεπένδυσης. 

24. Η εξέταση του συνόλου των νομοθετικών και πολιτικών μηχανισμών που έχουν υιοθετήσει τα κράτη υπερβαίνει το αντικείμενο της παρούσας έκθεσης. Σε πολλά κράτη, όταν επιχειρήσεις παραβιάζουν τους κανόνες jus cogens, του εθιμικού διεθνούς δικαίου, του διεθνούς ποινικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικής επιβολής και εκδίκασης. Σε άλλα κράτη, το εσωτερικό ποινικό δίκαιο, το δίκαιο των αδικοπραξιών και της αμέλειας, καθώς και το συμβατικό δίκαιο, παρέχουν χρήσιμους μηχανισμούς έννομης προστασίας για τα θύματα.

Οι Κατευθυντήριες Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNGPs) μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιούνται συστηματικά ως το κανονιστικό πλαίσιο αναφοράς για την αξιολόγηση της εταιρικής συμπεριφοράς και τη διαπίστωση νομικώς κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. 

25. Παραδείγματα απόδοσης εταιρικής ευθύνης για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου περιλαμβάνουν: στο Ηνωμένο Βασίλειο για τοξικές εκπομπές αερίων από ένα ορυχείο χαλκού , στην Ολλανδία για την προμήθεια νευροτοξικού αερίου στο Ιράκ, στη Γαλλία για πληρωμές σε ένοπλες ομάδες ώστε να παραμείνει σε λειτουργία ένα εργοστάσιο τσιμέντου και στη Σουηδία για τη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων για την διαφύλαξη πετρελαϊκών κοιτασμάτων στο Σουδάν. Στις ΗΠΑ, μια αστική αγωγή βάσει του Alien Torts Statute, σύμφωνα με το οποίο τα αμερικανικά δικαστήρια μπορούν να θεωρήσουν υπεύθυνες αμερικανικές εταιρείες για «παραβίαση[εις] του διεθνούς δικαίου», οδήγησε σε δικαστικό συμβιβασμό μια αμερικανική εταιρεία πετρελαίου για τη συμμετοχή της σε παραβιάσεις στη Μιανμάρ.
26. Όταν μια εταιρία αποκομίζει κέρδη από ενέργειες που συνιστούν διεθνή εγκλήματα (π.χ. εγκλήματα πολέμου, γενοκτονία, απαρτχάιντ ή πράξη επιθετικότητας), μπορεί επίσης να έχει συντελέσει το σε πολλές χώρες νομικά βεβαιωμένο έγκλημα για ξέπλυμα χρημάτων και είσπραξη εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Αν  τα εγκλήματα αυτά αποδειχθούν, μπορεί να επηρεαστεί το σύνολο των εταιρικών συναλλαγών σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, όπως η παροχή ασφαλιστικών, τεχνολογικών, νομικών, λογιστικών και τραπεζικών υπηρεσιών. 
27. Εγχώριοι νόμοι για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπάρχουν τώρα σε αρκετές χώρες, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Νορβηγία και η Ελβετία, και αναμένεται ο αριθμός τους να αυξηθεί σε όλη την ΕΕ μετά την υιοθέτηση της Οδηγίας της ΕΕ για την Εταιρική Βιωσιμότητα και την Επιμέλεια τον Ιούλιο του 2024, καθώς υπόκεινται στις προτεινόμενες τροπολογίες. Αυτοί οι νόμοι καθιερώνουν μηχανισμούς για εποπτεία και εφαρμογή μέσω ασφαλιστικών μέτρων και αποτελεσματικών, ανάλογων και αποτρεπτικών ποινών. Συχνά συμπληρώνονται από κανονισμούς που ισχύουν για συγκεκριμένους τομείς, όπως τα είδη κυβερνο-επιτήρησης διπλής χρήσης, η καταναγκαστική εργασία και η αδήλωτη εργασία.
28. Οι Οδηγίες του ΟΟΣΑ για τις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις σχετικά με την Υπεύθυνη Επιχειρηματική Συμπεριφορά έχουν ανοίξει νέες ευκαιρίες εξονυχιστικού ελέγχου. Αυτές απαιτούν από όλα τα 51 κράτη που συμμετέχουν, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, να δημιουργήσουν Εθνικά Σημεία Επαφής (NCPs) για την προώθηση των οδηγιών και να δημιουργήσουν έναν εξωδικαστικό μηχανισμό υποβολής παραπόνων που να επιτρέπει σε ΜΚΟ, συνδικάτα, σχετιζόμενα άτομα και κοινότητες να υποβάλλουν τα παράπονά τους αναφορικά με  τις άμεσες δραστηριότητες ή τις αλυσίδες εφοδιασμού των εταιρειών που λειτουργούν σε ή από μια χώρα του ΟΟΣΑ, και να λαμβάνουν ένα αποτέλεσμα διαμεσολάβησης ή τελική απόφαση με συστάσεις.
29. Ελλείψει άμεσων ένδικων μέσων κατά εταιριών, ενδέχεται να είναι δυνατό να θεωρηθούν τα κράτη υπεύθυνα για τη μη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις τους, όσον αφορά τις εταιρίες που υπάγονται στην δικαιοδοσία τους.

2.2 Οι ευθύνες των εταιριών 

7. Οι Κατευθυντήριες Αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Επιχειρήσεις ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις, «ανεξάρτητα από το μέγεθος, τον τομέα, το λειτουργικό πλαίσιο, την ιδιοκτησία και τη δομή τους». Η ευθύνη των εταιριών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εγκλήματα βάσει του διεθνούς δικαίου υφίσταται ανεξάρτητα από εκείνη των κρατών και ανεξάρτητα από τα μέτρα που λαμβάνουν ή δεν λαμβάνουν τα κράτη για να διασφαλίσουν ότι σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά συνέπεια, οι εταιρείες πρέπει να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα ακόμη και αν ένα κράτος στο οποίο λειτουργούν δεν το κάνει, και ενδέχεται να θεωρηθούν υπόλογες ακόμη και αν έχουν συμμορφωθεί με τους εσωτερικούς νόμους του κράτους στο οποίο λειτουργούν. Με άλλα λόγια, η συμμόρφωση με τους εσωτερικούς εγχώριους νόμους δεν αποκλείει ή δεν αποτελεί υπεράσπιση έναντι των ηθικών και νομικών ευθυνών τους.
8. Οι εταιρίες υποχρεούνται τόσο να αποφεύγουν τις παραβιάσεις του νόμου περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και να αντιμετωπίζουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που προκύπτουν από τις δικές τους δραστηριότητες ή τις επιχειρηματικές τους σχέσεις με άλλους. Για να επιτευχθεί αυτό, οι Κατευθυντήριες Αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Επιχειρήσεις θεσπίζουν ένα  «φάσμα εμπλοκής» και τις αντίστοιχες σχετικές «ευθύνες». Αυτές αντικατοπτρίζονται στην πολυπλοκότητα των εταιρικών δομών και των αλυσιδωτών οικονομικών συμφερόντων. Με βάση το γεγονός ότι η εμπλοκή μιας εταιρείας έχει, από την φύση της, επίδραση πάνω σε συγκεκριμένα ανθρώπινα δικαιώματα σημαίνει ότι αυτή μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου. Εάν η εταιρία δεν λάβει τα κατάλληλα μέτρα, είναι πιθανό να εμπλακεί ακόμα βαθύτερα. Οι δραστηριότητες μιας εταιρίας και οι σχέσεις της μπορούν να θεωρηθούν ως μέρος ενός οικοσυστήματος, το οποίο μπορεί συνολικά (διαπράττοντας, διευκολύνοντας, επιτρέποντας ή/και αποκομίζοντας κέρδος) να επηρεάσει αρνητικά τα ανθρώπινα δικαιώματα, με αποτέλεσμα την παραβίαση αυτών.

9. Η ευθύνη μιας εταιρίας εξαρτάται κυρίως από το εάν οι δραστηριότητές της ή οι σχέσεις της σε όλη αυτήν την εφοδιαστική/οικονομική αλυσίδα της, ενέχουν πραγματικό κίνδυνο:

(α) προκαλώντας παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς οι ίδιες οι δραστηριότητές της εταιρίας είναι καταλυτικές για να τελεστεί η παραβίαση. 

 (β) συμβάλλει σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω των δικών της δραστηριοτήτων – είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσω κάποιας εξωτερικής συνεργασίας (κυβερνητικής, επιχειρηματικής ή άλλης). Αυτό περιλαμβάνει οποιαδήποτε δραστηριότητα ή σχέση όπου μπορεί να αποδειχθεί η σύνδεση μεταξύ των ενεργειών της εταιρίας και της παραβίασης που κατά συνέπεια προκύπτει. Η υπαιτιότητα μεταξύ των ενεργειών της εταιρίας και της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που κατά συνέπεια προκύπτει, θα θεωρείται ότι υφίσταται όταν η εταιρία έχει διευκολύνει ή επιτρέψει την καταπάτηση. Έχει δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα για τρίτο μέρος να παραβιάσει το διεθνές δίκαιο, ή η ίδια έχει αναλάβει δραστηριότητες παράλληλα με τρίτο μέρος, οδηγώντας σε σωρευτικές επιπτώσεις.  

(γ) συνδέεται άμεσα με παραβιάσεις μέσω των δραστηριοτήτων, των προϊόντων, των υπηρεσιών ή των εταιρικών σχέσεών της, αν και δεν χρειάζεται η ίδια να συμβάλλει στις καταπατήσεις. 

10. Οι Κατευθυντήριες Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNGPs) απαιτούν από τις επιχειρήσεις να διασφαλίζουν ότι δεν εμπλέκονται σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι Αρχές αυτές δεσμεύουν τις εταιρίες να διενεργούν περιοδικά ελέγχους ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα (Human Rights Due Diligence – HRDD), ώστε να εντοπίζουν πιθανούς κινδύνους και να προσαρμόζουν αναλόγως τις πρακτικές και τη συμπεριφορά τους. Επιπλέον, σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων, κατοχής ή άλλων καταστάσεων εκτεταμένης βίας, οι επιχειρήσεις οφείλουν να προβαίνουν σε διεύρυνση της εφαρμογής της δέουσας επιμέλειας ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
11. Στο πλαίσιο αυτής της επιβεβλημένης διαδικασίας – η οποία είναι επιτακτική για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη – οι επιχειρήσεις οφείλουν να θέτουν στον εαυτό τους τρία ερωτήματα σχετικά με τις πράξεις και τις παραλείψεις τους:

(α) Υπάρχει πραγματική ή δυνητική αρνητική επίπτωση στα ανθρώπινα δικαιώματα ή συνδέεται η σύγκρουση με τις δραστηριότητες, τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες της επιχείρησης; 

(β) Εάν ναι, αυξάνουν οι δραστηριότητες της επιχείρησης τον κίνδυνο αυτού του αντίκτυπου; 

(γ) Εάν ναι, θα ήταν οι δραστηριότητες της επιχείρησης, από μόνες τους, επαρκείς ώστε να οδηγήσουν σε αυτή την επίπτωση; 

12. Κατά την εξέταση των παραπάνω ερωτημάτων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

• Κάθε ένοπλη σύγκρουση συνεπάγεται αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως εκ τούτου, μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε συνθήκες σύγκρουσης είτε θα προκαλεί, είτε θα συμβάλλει στην πρόκληση, είτε θα συνδέεται άμεσα με επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα.
• Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις δεν μπορούν ποτέ να θεωρηθούν «ουδέτερες». Ακόμη και όταν μια επιχείρηση δεν λαμβάνει θέση σε μια σύγκρουση, οι δραστηριότητές της επηρεάζουν αναπόφευκτα τη δυναμική της.
• Οι επιχειρήσεις οφείλουν να τηρούν τους κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και την υποχρέωση πρόληψης της γενοκτονίας, πέραν του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

13. Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, μια επιχείρηση έχει συγκεκριμένες νομικές ευθύνες:

(α) Όταν προκαλεί παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δηλαδή όταν η απάντηση και στα τρία ερωτήματα είναι «ναι»), έχει την ευθύνη να παύσει τις σχετικές ενέργειες και να παρέχει τα μέσα αποκατάστασης και επανόρθωσης για τη ζημία που προκλήθηκε. 

(β) Όταν συμβάλλει σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δηλαδή όταν η απάντηση είναι «ναι» στα ερωτήματα 1 και 2 και «όχι» στο ερώτημα 3), έχει την υποχρέωση να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να παύσει ή να αποτρέψει τη δική της συμβολή στις παραβιάσεις αυτές (συμπεριλαμβανομένης της διακοπής σχετικών επιχειρηματικών σχέσεων), να περιορίσει τυχόν εναπομένουσες επιπτώσεις, αξιοποιώντας την επιρροή που διαθέτει και να συνεργαστεί για την αποκατάσταση της ζημίας που έχει προκληθεί. 

(γ) Όταν συνδέεται άμεσα με παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δηλαδή όταν η απάντηση είναι «ναι» μόνο στο ερώτημα 1), οφείλει να αξιοποιήσει την επιρροή που διαθέτει, ακόμη και σε συνεργασία με άλλους φορείς, προκειμένου να αποτρέψει ή να μετριάσει τις επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα. Εάν η επιρροή αυτή αποδειχθεί ανεπαρκής ή αναποτελεσματική, η επιχείρηση οφείλει να εξετάσει το ενδεχόμενο διακοπής των σχετικών σχέσεων. Η αποτυχία απεμπλοκής από ένα περιβάλλον υψηλού κινδύνου, παρά τη διενέργεια δέουσας επιμέλειας, αυξάνει την ευθύνη της επιχείρησης για τη σχετική παραβίαση. 

14. Μια κρίσιμη πτυχή του πλαισίου αυτού, η οποία συχνά παρερμηνεύεται, είναι ότι κατά την αξιολόγηση των εταιρικών ενεργειών καθοριστική σημασία δεν έχει ο βαθμός επιμέλειας που επέδειξε μια επιχειρηματική οντότητα ούτε ο βαθμός αμέλειάς της, αλλά ο πραγματικός αντίκτυπος των ενεργειών της στην υφιστάμενη και μελλοντική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και στο ίδιο το περιβάλλον που επηρεάζεται από τη σύγκρουση. Με άλλα λόγια, η διενέργεια της δέουσας επιμέλειας δεν απαλλάσσει από μόνη της μια επιχείρηση από την ευθύνη της. Εκείνο που έχει σημασία είναι οι επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και τα μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή ή την αντιμετώπιση του σχετικού κινδύνου.
15. Ως εκ τούτου, η ορθή αναγνώριση της εξεταζόμενης παραβίασης είναι ζωτικής σημασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρίες οφείλουν να εξετάζουν κατά πόσον συγκεκριμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενδέχεται να συνιστούν ταυτόχρονα στοιχεία ευρύτερων, δομικών και συστημικών παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Αρχές του ΟΗΕ για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα , η σοβαρότητα των επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα καθορίζει τόσο το εύρος των ευθυνών των εταιριών όσο και την επάρκεια των μέτρων που οφείλουν να λαμβάνουν για την πρόληψη, την παύση και την αποκατάσταση σοβαρών παραβιάσεων.

Για παράδειγμα, μια εταιρία μπορεί να συμβάλλει σε κατεδαφίσεις κατοικιών και σε αναγκαστικό εκτοπισμό πληθυσμών. Ωστόσο, σε ένα πλαίσιο επέκτασης εποικισμών ή άλλων πιο δομικών εγκλημάτων, οι ενέργειές της ενδέχεται επίσης να συνδέονται άμεσα με τη διατήρηση καθεστώτος απαρτχάιντ, φυλετικών διακρίσεων ή γενοκτονίας, ή να συμβάλλουν στην τέλεση αυτών των παραβιάσεων, όταν ο συστηματικός αναγκαστικός εκτοπισμός αποτελεί συστατικό στοιχείο των εν λόγω εγκλημάτων κατά την εξέλιξή τους. Παράλληλα, οι ενέργειες αυτές συμβάλλουν εγγενώς και στην παραβίαση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των λαών.  

16. Επιπλέον, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών δέουσας επιμέλειας ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα (HRDD) που αναμένεται να εφαρμόζουν οι εταιρίες, καθώς και ο βαθμός επείγοντος με τον οποίο οφείλουν να ενεργούν, είναι ανάλογοι με την κλίμακα, την έκταση και τον μη αναστρέψιμο χαρακτήρα των παραβιάσεων που λαμβάνουν χώρα.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν σαφείς ενδείξεις συνεχιζόμενων και εκτεταμένων παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η εταιρίες οφείλει να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο εμπλοκής της ως ζήτημα συμμόρφωσης προς τις νομικές της υποχρεώσεις και, στις πλέον ακραίες περιστάσεις, να παύει τις δραστηριότητές της στο συγκεκριμένο κράτος. 

Η ενισχυμένη δέουσα επιμέλεια ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα επιτρέπει στις εταιρίες να προβλέπουν πιθανές κλιμακώσεις των παραβιάσεων και να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα πριν αυτές εκδηλωθούν. Η παράλειψη λήψης τέτοιων μέτρων επηρεάζει τον βαθμό εμπλοκής των εταιριών και το κατά πόσον οι ενέργειές τους θεωρούνται επαρκείς, στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της ευθύνης τους. 

Έτσι, μια εταιρία που συνδέεται άμεσα με κατεδαφίσεις κατοικιών και παραλείπει να διακόψει τις σχετικές επιχειρηματικές σχέσεις της ενδέχεται να θεωρηθεί ότι συμβάλλει στην εν λόγω παραβίαση, αναλαμβάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο βαρύτερες ευθύνες. 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΟΥ ΔΙΕΠΕΙ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΑ ΕΔΑΦΗ. 

1. Εισαγωγή 

1. Το παρόν παράρτημα καθορίζει το διεθνές νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται ευρέως στον εταιρικό τομέα που εμπλέκεται στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη (ΚΠΤ). Στόχος του είναι να παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή των νομικών εννοιών και των απτών ευρημάτων που παρουσιάζονται στην κύρια έκθεση. Δεν σκοπεύει να αποτελέσει εξαντλητική παρουσίαση του διεθνούς δικαίου στον εν λόγο  τομέα, αλλά παρουσιάζει τις γενικές αρχές της εταιρικής ευθύνης, ιδίως εκείνες που εφαρμόζονται όταν εταιρίες εμπλέκονται στον εκτοπισμό Παλαιστινίων από τη γη τους και στην αντικατάστασή τους με παράνομους αποικισμούς, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Οι εταιρίες κινδυνεύουν να θεωρηθούν υπεύθυνες για εκμεταλλευτική, καταχρηστική, ακόμη και εγκληματική συμπεριφορά. Παρόλο που η εταιρική ευθύνη, και η ποινική συνέργεια σε παραβιάσεις, ήταν σαφώς διακριτές στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη πριν τον Οκτώβριο του 2023, μεταγενέστερες απτές και νομικές εξελίξεις ενδέχεται να εμπλέξουν τις εταιρίες στην παράνομη κατοχή και γενοκτονία.  

    2.  Εταιρική ευθύνη υπό το διεθνές δίκαιο  

              2.  Η εταιρική ευθύνη για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου αλλά και για εγκλήματα διεθνούς δικαίου, διέπεται από νομικά όργανα σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. 

              3. Οι Κατευθυντήριες Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα  αποτελούν το «κανονιστικό πλαίσιο σε διεθνές επίπεδο για τη ρύθμιση της συμπεριφοράς των εταιριών όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Καθορίζουν τι πρέπει να κάνουν τα κράτη και οι εταιρίες προκειμένου να συμμορφώνονται με τις υφιστάμενες υποχρεώσεις βάσει του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ήδη έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε εθνικές πολιτικές και εθνικά δικαιικά συστήματα. Πράγματι, οι κατευθυντήριες αρχές του ΟΗΕ,  παρέχουν το πρίσμα των κανόνων μέσω του οποίου μπορεί να αξιολογηθεί η εταιρική συμπεριφορά, προκειμένου να διαπιστωθεί η νομική συνάφεια των γεγονότων, εντός των δικαστικών αιθουσών, όπου η εταιρική ευθύνη δύναται να καταλογιστεί. Ασχολούνται τόσο με την πρόληψη επιπτώσεων  στα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και με το να διασφαλίζουν ότι διορθωτικά μέτρα θα ληφθούν, όπου η συμπεριφορά μιας εταιρείας προκαλεί, συμβάλλει ή συνδέεται άμεσα με τέτοιες επιπτώσεις. 

 Είναι καίριο, στα πλαίσια συγκρούσεων, κατοχής και δομικής ευπάθειας, ειδικά όταν η εγχώρια επιβολή του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορεί να είναι αδύναμη ή να διακυβεύεται, οι αυξημένες κανονιστικές απαιτήσεις να βασίζονται στη διεθνή εποπτεία, γεγονός που την καθιστά απαραίτητη. 

             4.  Άλλοι τομείς του διεθνούς δικαίου θεσπίζουν συγκεκριμένες νομικές υποχρεώσεις για τις εταιρείες, ιδίως το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο – το οποίο είναι δεσμευτικό για μη κρατικούς φορείς που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις – και το διεθνές ποινικό δίκαιο, βάσει του οποίου άτομα όπως εταιρικά στελέχη, και όλο και περισσότερο  οι εταιρίες καθαυτές, μπορούν να θεωρηθούν ποινικά υπεύθυνες. Τα εγχώρια δικαστήρια έχουν την κύρια δικαιοδοσία στην επιβολή της εταιρικής ευθύνης για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνών εγκλημάτων. 

2.1 Τα κράτη ως κύριοι φορείς ευθύνης 

            5. Το διεθνές δίκαιο απονέμει στα κράτη τον πρωταρχικό ρόλο να διασφαλίζουν ότι οι εταιρίες δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, ως μέρος της υποχρέωσής τους να σέβονται, να προστατεύουν και να εφαρμόζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το οποίο επικυρώνεται από τις Συμφωνίες των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τα κράτη ενδέχεται να παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων όταν δεν λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη, διερεύνηση, τιμωρία και αποκατάσταση των καταχρήσεων από ιδιωτικούς φορείς, όταν συντελούνται παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα κράτη έχουν την υποχρέωση να επεκτείνουν αυτόν τον κανονισμό και την εποπτεία στις δραστηριότητες των εταιρειών που λειτουργούν εκτός των συνόρων τους, σε συμμόρφωση με τις γενικές υποχρεώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα διεθνώς. 

           6. Επιπλέον, σύμφωνα με τους κανόνες περί ευθύνης του κράτους, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από ιδιωτικούς φορείς θα αποδίδονται σε ένα κράτος όταν μια εταιρία ενεργεί κατόπιν οδηγιών, ή υπό τον έλεγχο ή την κατεύθυνση του κράτους, που έχει την εξουσία υπό την κρατική νομοθεσία να ασκεί δημόσιο έλεγχο ή όταν το κράτος αναγνωρίζει και υιοθετεί τη συμπεριφορά αυτή ως δική του. Συνεπώς, οι κατευθυντήριες αρχές του ΟΗΕ, απαιτούν από τα κράτη να λάβουν πρόσθετα μέτρα για την προστασία κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από εταιρίες που ανήκουν, ελέγχονται από το κράτος ή λαμβάνουν στήριξη από αυτό. 

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

87.

Ενώ η ζωή στη Γάζα καταστρέφεται ολοκληρωτικά και η Δυτική Όχθη δέχεται ολοένα και πιο έντονες επιθέσεις, η παρούσα έκθεση δείχνει γιατί η γενοκτονία που πραγματοποιεί το Ισραήλ συνεχίζεται: επειδή για πολλούς είναι κερδοφόρα. Ρίχνοντας φως στην πολιτική οικονομία μιας κατοχής που έχει εξελιχθεί σε γενοκτονική πρακτική, η έκθεση αποκαλύπτει πώς η «διαρκής κατοχή» έχει μετατραπεί στο ιδανικό πεδίο δοκιμών για τις βιομηχανίες όπλων και τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας: προσφέρει απεριόριστη προσφορά και ζήτηση, ελάχιστη εποπτεία και καμία λογοδοσία, ενώ επενδυτές και ιδιωτικοί αλλά και δημόσιοι θεσμοί αποκομίζουν κέρδη χωρίς περιορισμούς. Πάρα πολλές ισχυρές εταιρείες εξακολουθούν να είναι άρρηκτα οικονομικά συνδεδεμένες με το ισραηλινό απαρτχάιντ και τον μιλιταρισμό.

88.

Μετά τον Οκτώβριο του 2023, καθώς ο ισραηλινός αμυντικός προϋπολογισμός έχει διπλασιαστεί και σε μια περίοδο όπου η ζήτηση, η παραγωγή και η καταναλωτική εμπιστοσύνη μειώνονται, ένα διεθνές δίκτυο εταιρειών έχει στηρίξει την ισραηλινή οικονομία. Οι BlackRock και Vanguard συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους επενδυτές σε εταιρείες όπλων που αποτελούν βασικό μέρος του οπλοστασίου του Ισραήλ. Μεγάλες διεθνείς τράπεζες έχουν αναλάβει την έκδοση ισραηλινών κρατικών ομολόγων, τα οποία χρηματοδότησαν την καταστροφή, ενώ τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά και συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν επενδύσει δημόσιες και ιδιωτικές αποταμιεύσεις σε αυτή την οικονομία, παρότι δηλώνουν ότι τηρούν ηθικές κατευθυντήριες αρχές.

89.

Οι εταιρείες όπλων έχουν καταγράψει σχεδόν ιστορικά υψηλά κέρδη, εξοπλίζοντας το Ισραήλ με προηγμένα οπλικά συστήματα που έχουν καταστρέψει έναν ουσιαστικά απροστάτευτο άμαχο πληθυσμό. Τα μηχανήματα μεγάλων διεθνών εταιρειών κατασκευαστικού εξοπλισμού έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στην ισοπέδωση της Γάζας, εμποδίζοντας την επιστροφή και την ανασυγκρότηση της παλαιστινιακής ζωής. Παράλληλα, ενεργειακοί και μεταλλευτικοί κολοσσοί, ενώ παρέχουν ενέργεια στους πολίτες, τροφοδοτούν και τις στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές του Ισραήλ — υποδομές που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία συνθηκών που αποσκοπούν στον αφανισμό του παλαιστινιακού λαού.

90.

Και ενώ η γενοκτονία συνεχίζεται, η αδιάκοπη διαδικασία βίαιης προσάρτησης στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, προχωρά. Η αγροτοβιομηχανία εξακολουθεί να στηρίζει την επέκταση των ισραηλινών εποικισμών. Οι μεγαλύτερες διεθνείς διαδικτυακές πλατφόρμες τουρισμού συνεχίζουν να παρουσιάζουν ως κανονικότητα την παράνομη ύπαρξη των ισραηλινών αποικιών. Μεγάλα σούπερ μάρκετ σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να διαθέτουν προϊόντα από ισραηλινούς εποικισμούς. Και πανεπιστήμια διεθνώς, επικαλούμενα την ουδετερότητα της έρευνας, εξακολουθούν να αποκομίζουν οφέλη από μια οικονομία που πλέον λειτουργεί σε συνθήκες γενοκτονίας. Στην πραγματικότητα, εξαρτώνται δομικά από συνεργασίες και χρηματοδοτήσεις που συνδέονται με το αποικιακό καθεστώς εποικισμού.

91.

Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες συνεχίζονται σαν να μη συμβαίνει τίποτα, όμως τίποτα σε αυτό το σύστημα —στο οποίο οι επιχειρήσεις αποτελούν βασικό στοιχείο— δεν είναι ουδέτερο. Ο διαχρονικός ιδεολογικός, πολιτικός και οικονομικός μηχανισμός του φυλετικού καπιταλισμού έχει μετατρέψει την οικονομία της κατοχής, που βασίζεται στον εκτοπισμό και την αντικατάσταση πληθυσμών, σε μια οικονομία γενοκτονίας. Πρόκειται για μια «κοινή εγκληματική επιχείρηση», όπου οι ενέργειες του καθενός συμβάλλουν τελικά σε ένα ευρύτερο οικονομικό σύστημα που τροφοδοτεί, υποστηρίζει και καθιστά δυνατή αυτή τη γενοκτονία.

92.

Οι φορείς που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος μιας πολύ βαθύτερης δομής εταιρικής εμπλοκής, η οποία αποκομίζει κέρδη και ταυτόχρονα διευκολύνει παραβιάσεις και εγκλήματα στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Αν είχαν επιδείξει τη δέουσα επιμέλεια, πολλές εταιρείες θα είχαν διακόψει εδώ και καιρό τη συνεργασία τους με το Ισραήλ. Σήμερα, η ανάγκη για λογοδοσία είναι ακόμη πιο επιτακτική: κάθε επένδυση συμβάλλει στη διατήρηση ενός συστήματος που συνδέεται με σοβαρά διεθνή εγκλήματα.

93.

Οι υποχρεώσεις των επιχειρήσεων ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να αποκοπούν από το παράνομο αποικιακό εγχείρημα εποικισμού του Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, το οποίο πλέον λειτουργεί ως μηχανισμός γενοκτονίας, παρά το γεγονός ότι το Διεθνές Δικαστήριο έχει διατάξει την πλήρη και άνευ όρων διάλυσή του. Οι εταιρικές σχέσεις με το Ισραήλ πρέπει να σταματήσουν έως ότου τερματιστούν η κατοχή και το απαρτχάιντ και δοθούν αποζημιώσεις. Ο επιχειρηματικός τομέας, συμπεριλαμβανομένων των διοικήσεων και των στελεχών του, πρέπει να λογοδοτήσει, ως αναγκαίο βήμα για τον τερματισμό της γενοκτονίας και την αποδόμηση του παγκόσμιου συστήματος φυλετικοποιημένου καπιταλισμού που τη στηρίζει.

6. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ/ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ

94.

Η Ειδική Εισηγήτρια καλεί τα κράτη-μέλη: 

(α) να επιβάλουν κυρώσεις και πλήρες εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων όλων των υφιστάμενων συμφωνιών και των αγαθών διπλής χρήσης, όπως τεχνολογίες και βαριά μηχανήματα πολιτικής χρήσης· 

(β) να αναστείλουν ή να αποτρέψουν όλες τις εμπορικές συμφωνίες και τις επενδυτικές σχέσεις, και να επιβάλουν κυρώσεις –συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων– σε φορείς και άτομα που εμπλέκονται σε δραστηριότητες οι οποίες ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τους Παλαιστινίους· 

(γ) να διασφαλίσουν τη λογοδοσία, ώστε οι εταιρείες να αντιμετωπίζουν νομικές συνέπειες για τη συμμετοχή τους σε σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. 

95.

Η Ειδική Εισηγήτρια καλεί τις εταιρείες:

(α) να διακόψουν άμεσα κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα και να τερματίσουν σχέσεις που συνδέονται άμεσα με, συμβάλλουν σε ή προκαλούν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνή εγκλήματα σε βάρος του παλαιστινιακού λαού, σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και το δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση· 

(β) Να καταβάλουν αποζημιώσεις στον παλαιστινιακό λαό, ακόμα και με τη μορφή ενός «φόρου πλούτου»  όπως αυτόν που εφαρμόστηκε στη Νότια Αφρική μετά το τέλος του απαρτχάιντ. 

96.

Η Ειδική Εισηγήτρια καλεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και τα εθνικά δικαστικά συστήματα να ερευνήσουν και να ασκήσουν διώξεις σε εταιρικά στελέχη ή/και εταιρείες για τον ρόλο τους στη τέλεση διεθνών εγκλημάτων και στο ξέπλυμα των εσόδων που προέρχονται από αυτά.

97.

Η Ειδική Εισηγήτρια καλεί τα Ηνωμένα Έθνη:

(α) να συμμορφωθούν με τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 2024· 

(β) να συμπεριλάβουν όλους τους φορείς που εμπλέκονται στην παράνομη ισραηλινή κατοχή στη βάση δεδομένων του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα  (ώστε να είναι πλήρως προσβάσιμη στον ιστότοπο της υπηρεσίας). 

98.

Η Ειδική Εισηγήτρια καλεί τα συνδικάτα, τους νομικούς, την κοινωνία των πολιτών και τους απλούς πολίτες να πιέσουν για μποϊκοτάζ, αποεπενδύσεις, κυρώσεις, δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη και λογοδοσία σε διεθνές και εθνικό επίπεδο· οι λαοί του κόσμου, δρώντας μαζί, μπορούν να βάλουν τέλος σε αυτά τα ανείπωτα εγκλήματα.

99.

Η παρούσα έκθεση γράφεται σε μια στιγμή βαθιάς και ταραχώδους αλλαγής. Οι ωμότητες που παρακολουθεί ολόκληρος ο κόσμος απαιτούν επείγουσα λογοδοσία και δικαιοσύνη, γεγονός που προϋποθέτει διπλωματική, οικονομική και νομική δράση εναντίον όσων διατήρησαν και επωφελήθηκαν από μια οικονομία κατοχής που έχει μετατραπεί σε οικονομία γενοκτονίας. Το τι θα ακολουθήσει εξαρτάται από όλους.

Παγκόσμιο λιανεμπόριο 

65. 
    Ισραηλινά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από εποικισμούς, κατακλύζουν τις παγκόσμιες αγορές μέσω μεγάλων αλυσίδων λιανεμπορίου, συχνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Προκειμένου να παρακαμφθεί η αυξανόμενη διεθνής αντίδραση, επιχειρήσεις αποκρύπτουν την πραγματική προέλευση των προϊόντων μέσω παραπλανητικής επισήμανσης, χρήσης  barcodes και ανάμειξης στην εφοδιαστική αλυσίδα, τοποθετώντας με τον τρόπο αυτό την γενοκτονία στα ράφια των σούπερ μάρκετ. 
66. 66.

Διεθνείς κολοσσοί στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως η A.P. Moller – Maersk A/S, διαδραματίζουν καίριο ρόλο στο εν λόγω σύστημα· επί σειρά ετών μεταφέρουν προϊόντα από εποικισμούς, καθώς και από εταιρείες που περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων της Ύπατης Αρμοστείας  για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR), απευθείας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες αγορές. 

67. 
    Σε πολλές χώρες δεν γίνεται καμία διάκριση μεταξύ προϊόντων προερχόμενων από το Ισραήλ και εκείνων που παράγονται στους εποικισμούς του. Ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου απαιτείται ειδική επισήμανση, τα εν λόγω προϊόντα εξακολουθούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην αγορά, ενώ η ευθύνη μετακυλίεται σε καταναλωτές που συχνά δεν διαθέτουν επαρκή πληροφόρηση. Δεδομένου ότι οι εποικισμοί είναι παράνομοι κατά το διεθνές δίκαιο, τα προϊόντα αυτά δεν θα έπρεπε να αποτελούν αντικείμενο εμπορίας.

Αλυσίδες σούπερ μάρκετ, πολλές εκ των οποίων περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων της Ύπατης Αρμοστείας  για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR), καθώς και πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου όπως η Amazon , δραστηριοποιούνται απευθείας στους εποικισμούς, στηρίζοντας την οικονομία τους, διευκολύνοντας την περαιτέρω επέκτασή τους και συμμετέχοντας στο καθεστώς απαρτχάιντ μέσω της άνισης παροχής υπηρεσιών. 

Τουρισμός υπό καθεστώς κατοχής 

69. 
    Μεγάλες διαδικτυακές ταξιδιωτικές πλατφόρμες, τις οποίες χρησιμοποιούν εκατομμύρια άνθρωποι για κρατήσεις καταλυμάτων, αποκομίζουν κέρδη από την κατοχή μέσω της πώλησης τουριστικών υπηρεσιών που στηρίζουν τους εποικισμούς, αποκλείουν τους Παλαιστινίους, ενισχύουν το αφήγημα των εποίκων και συμβάλλουν στη νομιμοποίηση της προσάρτησης.

70. 
    Οι εταιρείες Booking Holdings Inc. και Airbnb, Inc. καταχωρίζουν ακίνητα και δωμάτια ξενοδοχείων σε ισραηλινούς εποικισμούς. Η Booking.com υπερδιπλασίασε τις καταχωρίσεις της στη Δυτική Όχθη — από 26 το 2018 σε 70 έως τον Μάιο του 2023 — και τριπλασίασε τις καταχωρίσεις της στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, φθάνοντας τις 39 κατά το έτος που ακολούθησε τον Οκτώβριο του 2023.

Η Airbnb έχει επίσης εντείνει τη δραστηριότητά της στους εποικισμούς, αυξάνοντας τις καταχωρίσεις από 139 το 2016 σε 350 το 2025, εισπράττοντας προμήθεια έως και 23%. Οι εν λόγω καταχωρίσεις συνδέονται με περιορισμό της πρόσβασης των Παλαιστινίων στη γη και με την έκθεση γειτονικών χωριών σε κινδύνους. 

Στον οικισμό Tekoa, η Airbnb διευκολύνει την προβολή από εποίκους μιας «θερμής και φιλόξενης κοινότητας», συμβάλλοντας στον εξωραϊσμό και την αποσιώπηση της βίας των εποίκων κατά του γειτονικού παλαιστινιακού χωριού Tuqu. 

Η Booking.com και η Airbnb περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) από το 2020. 

Η Booking.com μπορεί να επισημαίνει τα ακίνητα ως «Παλαιστινιακό έδαφος, ισραηλινός εποικισμός», ωστόσο εξακολουθεί να αποκομίζει κέρδη από τους εποικισμούς και αντιμετωπίζει ποινικές καταγγελίες στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών για νομιμοποίηση εσόδων. 

Η Airbnb προέβη το 2018 σε προσωρινή διαγραφή ακινήτων σε παράνομους εποικισμούς, πλην όμως ανακάλεσε την απόφασή της κατόπιν πιέσεων. Σήμερα, διαθέτει τα κέρδη της σε «ανθρωπιστικούς» σκοπούς, μετατρέποντας ουσιαστικά την κερδοφορία από τους εποικισμούς σε πρακτική ανθρωπιστικού εξωραϊσμού  

Γ . Υποστηρικτικοί φορείς (Enablers) 

72. 
    Κατάλογος υποστηρικτικών φορέων — συμπεριλαμβανομένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ερευνητικών οργανισμών, νομικών και συμβουλευτικών εταιρειών, καθώς και επιχειρήσεων μέσων ενημέρωσης και διαφήμισης — οι οποίοι επί μακρόν συμβάλλουν στη διατήρηση της εποικιστικής-αποικιακής κατοχής μέσω παροχής τεχνογνωσίας, διαμόρφωσης αφηγήσεων, εξειδικευμένων δεξιοτήτων και επενδύσεων, συνεχίζουν να στηρίζουν, να αποκομίζουν κέρδη από και να κανονικοποιούν μια οικονομία που λειτουργεί υπό καθεστώς γενοκτονικής δράσης. Η παρούσα ενότητα επικεντρώνεται σε δύο βασικούς τομείς υποστήριξης: τον χρηματοπιστωτικό και τον ακαδημαϊκό.

Χρηματοδότηση των παραβιάσεων 

73. 
    Ο χρηματοπιστωτικός τομέας διοχετεύει καίριας σημασίας κεφάλαια τόσο σε κρατικούς όσο και σε εταιρικούς φορείς που εμπλέκονται στην ισραηλινή κατοχή και στο καθεστώς απαρτχάιντ, παρά το γεγονός ότι πολλές επιχειρήσεις του τομέα έχουν δεσμευθεί ότι τηρούν τις Αρχές Υπεύθυνων Επενδύσεων (Principles for Responsible Investment) και το Παγκόσμιο Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Global Compact).
74. 
    Ως κύρια πηγή χρηματοδότησης του κρατικού προϋπολογισμού του Ισραήλ, τα κρατικά ομόλογα διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση της συνεχιζόμενης στρατιωτικής επιχείρησης στη Γάζα. Κατά την περίοδο 2022–2024, οι στρατιωτικές δαπάνες του Ισραήλ αυξήθηκαν από 4,2% σε 8,3% του ΑΕΠ, οδηγώντας τον δημόσιο προϋπολογισμό σε έλλειμμα 6,8%.

Το Ισραήλ χρηματοδότησε αυτή τη φούσκα του προϋπολογισμού του μέσω της έκδοσης κρατικών ομολόγων, συμπεριλαμβανομένης έκδοσης ύψους 8 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο του 2024 και 5 δισ. δολαρίων τον Φεβρουάριο του 2025, ενώ παράλληλα επιδίδεται και σε εκδώσεις  μέσω της εγχώριας αγοράς του νέου ισραηλινού σέκελ.  

Μερικές από τις μεγαλύτερες τράπεζες διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων της BNP Paribas και της Barclays, παρενέβησαν για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των αγορών, αναλαμβάνοντας την αναδοχή των εν λόγω διεθνών και εγχώριων κρατικών ομολόγων, επιτρέποντας στο Ισραήλ να συγκρατήσει τα ασφάλιστρα των επιτοκίων του, παρά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής του ικανότητας. 

Εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων — μεταξύ άλλων η BlackRock (68 εκατ. δολάρια), η Vanguard (546 εκατ. δολάρια) και η θυγατρική διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της Allianz, PIMCO (960 εκατ. δολάρια) — συγκαταλέγονταν μεταξύ τουλάχιστον 400 επενδυτών από 36 χώρες που προέβησαν στην αγορά των εν λόγω ομολόγων. 

Εν τω μεταξύ, η Εταιρεία Ανάπτυξης του Ισραήλ (δηλαδή, τα Ομόλογα του Ισραήλ) παρέχει υπηρεσίες προσέλκυσης των διαθέσιμων ομολόγων εκ μέρους της κυβέρνησης του Ισραήλ  προς ιδιώτες και λοιπούς επενδυτές στο εξωτερικό. Από τον Οκτώβριο του 2023, η Εταιρία Ανάπτυξης του Ισραήλ τριπλασίασε τις ετήσιες πωλήσεις ομολόγων, διοχετεύοντας σχεδόν 5 δισ. δολάρια στο Ισραήλ, ενώ προσφέρει στους επενδυτές τη δυνατότητα να κατευθύνουν τις αποδόσεις των επενδύσεών τους σε φιλανθρωπικούς οργανισμούς που στηρίζουν τον ισραηλινό στρατό και τους εποικισμούς. 

75 

Αυτές οι χρηματοπιστωτικές οντότητες διοχετεύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε κρατικά ομόλογα αλλά και εταιρείες που εμπλέκονται άμεσα στην ισραηλινή κατοχή και γενοκτονία. Η Blackrock (και η θυγατρική της, iShares) και η Vanguard είναι από τους μεγαλύτερους θεσμικούς επενδυτές σε πολλές από αυτές τις εταιρείες κρατώντας τις μετοχές αυτές στους δείκτες αμοιβαίων κεφαλαίων και στα ηλεκτρονικώς διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF) των εταιριών τους. Η Blackrock είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος θεσμικός επενδυτής στην Palantir (8,6%), τη Microsoft (7,8%), την Amazon.com (6,6%), την Alphabet (6,6%) και την IBM (8,6%), και ο τρίτος μεγαλύτερος στην Lockheed Martin (7,2%) και την Caterpillar (7,5%). Η Vanguard είναι ο μεγαλύτερος θεσμικός επενδυτής στην Caterpillar (9,8%), την Chevron (8,9%) και την Palantir (9,1%), και ο δεύτερος μεγαλύτερος στην Lockheed Martin (9,2%) και την Elbit Systems (2,0%). Μέσω της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων τους, εμπλέκουν πανεπιστήμια, συνταξιοδοτικά ταμεία και απλούς ανθρώπους που επενδύουν παθητικά τις αποταμιεύσεις τους μέσω της αγοράς των κεφαλαίων αυτών και των ηλεκτρονικώς διαπραγματεύσιμων κεφαλαίων. Για τις επενδυτικές τους αποφάσεις, αυτές οι εταιρείες συχνά βασίζονται σε δείκτες αναφοράς, όπως ο FTSE All-World ex-US, η J.P. Morgan EM Corpοrate Bond UCITS και ο MSCI ACWI UCITS, οι οποίοι αναπτύσσονται από εταιρείες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. 

76 

Διεθνείς ασφαλιστικοί όμιλοι, συμπεριλαμβανομένων της Allianz και της AXA, επενδύουν επίσης σημαντικά κεφάλαια σε μετοχές και ομόλογα εταιρειών που συνδέονται με την κατοχή και τη γενοκτονία, εν μέρει ως κεφαλαιακά αποθέματα για την κάλυψη των απαιτήσεων των ασφαλισμένων τους για τη συμμόρφωση αυτών με κανονιστικές υποχρεώσεις, αλλά πρωτίστως για τη δημιουργία οικονομικών αποδόσεων. Η Allianz διαθέτει επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 7,3 δισ. δολαρίων, ενώ η AXA, παρά ορισμένες αποφάσεις αποεπένδυσης, εξακολουθεί να έχει επενδύσεις τουλάχιστον 4,09 δισ. δολαρίων σε εταιρείες που καταγράφονται και αναφέρονται στην παρούσα έκθεση. 

Παράλληλα, τα ασφαλιστήρια συμβόλαιά τους καλύπτουν τους κινδύνους που αναγκαστικά αναλαμβάνουν άλλες εταιρείες όταν δραστηριοποιούνται στο Ισραήλ και στο κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος, διευκολύνοντας έτσι την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συμβάλλοντας στη «μείωση του επενδυτικού κινδύνου» (de-risking) στο συγκεκριμένο επιχειρησιακό περιβάλλον. 

Τα κρατικά επενδυτικά και συνταξιοδοτικά ταμεία είναι επίσης σημαντικοί χρηματοδότες. Το μεγαλύτερο κρατικό ταμείο στον κόσμο, το Νορβηγικό Κρατικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο, ισχυρίζεται ότι διαθέτει τις αυστηρότερες ηθικές αξίες επενδυτικού ταμείου στον κόσμο. Μετά τον Οκτώβριο του 2023, το Ταμείο αυτό αύξησε τις επενδύσεις του σε ισραηλινές εταιρείες κατά 32% στα 1,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Μέχρι το τέλος του 2024, το Νορβηγικό Κρατικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο είχε επενδύσει 121,5 δισεκατομμύρια δολάρια – 6,9% της συνολικής του αξίας – σε εταιρείες που κατονομάζονται στην παρούσα έκθεση μόνο. Το Κρατικό Ταμείο Καταθέσεων και Επενδύσεων του Κεμπέκ, το οποίο διαχειρίζεται 473,3 δισεκατομμύρια δολάρια Καναδά (328,9 δισεκατομμύρια δολάρια) σε συνταξιοδοτικά ταμεία για έξι εκατομμύρια Καναδούς, έχει επενδύσει σχεδόν 9,6 δισεκατομμύρια δολάρια Καναδά (6,67 δισεκατομμύρια δολάρια) σε εταιρείες που κατονομάζονται στην παρούσα έκθεση, παρά την πολιτική του για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας  και την πολιτική του υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από το 2023 έως το 2024, το Κρατικό Ταμείο Καταθέσεων και Επενδύσεων του Κεμπέκ σχεδόν τριπλασίασε τις επενδύσεις του στην Lockheed Martin, τετραπλασίασε τις επενδύσεις του στην Caterpillar και δεκαπλασίασε τις επενδύσεις του στην HD Hyundai. 

78. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας παρέχει επίσης τη δυνατότητα σε εταιρείες να αντλούν κεφάλαια μέσω χορήγησης δανείων και μέσω αναδοχής του εταιρικού τους χρέους, επιτρέποντάς τους να το διαθέτουν στη συνέχεια στην ιδιωτική αγορά ομολόγων. Κατά την περίοδο 2021–2023, η BNP Paribas συγκαταλεγόταν μεταξύ των κυριότερων ευρωπαϊκών χρηματοδοτών της βιομηχανίας όπλων που προμηθεύει το Ισραήλ, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, δάνεια ύψους 410 εκατ. δολαρίων στη Leonardo, καθώς και 5,2 δισ. δολάρια σε δάνεια και αναδοχές υπέρ εταιρειών που περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων της Ύπατης Αρμοστείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR).

Αντιστοίχως, το 2024, η Barclays παρείχε 2 δισ. δολάρια σε δάνεια και υπηρεσίες αναδοχής προς εταιρείες που περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων, 862 εκατ. δολάρια στη Lockheed Martin και 228 εκατ. δολάρια στη Leonardo. 

Η άμεση αυτή χρηματοδότηση ενισχύεται περαιτέρω από την επιλογή χρηματοοικονομικών συμβουλευτικών εταιρειών και ενώσεων υπεύθυνων επενδύσεων να μη λαμβάνουν υπόψη παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος κατά την αξιολόγηση επενδύσεων βάσει περιβαλλοντικών, κοινωνικών και κριτηρίων εταιρικής διακυβέρνησης (ESG). 

Η πρακτική αυτή επιτρέπει σε «υπεύθυνα» ή «ηθικά» επενδυτικά κεφάλαια να διατηρούν τη συμμόρφωσή τους με τα κριτήρια ESG, παρά το γεγονός ότι επενδύουν σε ισραηλινά κρατικά ομόλογα και σε μετοχές εταιρειών που εμπλέκονται σε παραβιάσεις στο κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος. 

Το σύνολο αυτού του περιβάλλοντος έχει διαμορφώσει μια αύξηση-ρεκόρ, ύψους 179%, στις τιμές μετοχών (σε ισοδύναμο δολαρίου Ηνωμένων Πολιτειών) των εταιρειών που ανήκουν στο Χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ από την έναρξη της επίθεσης στη Γάζα, γεγονός που μεταφράζεται σε κέρδη ύψους 157,9 δισ. δολαρίων. 

81. 
    Θρησκευτικού χαρακτήρα φιλανθρωπικά ιδρύματα έχουν επίσης καταστεί βασικοί χρηματοδοτικοί υποστηρικτές παράνομων έργων/πρακτικών/προτζεκτ, συμπεριλαμβανομένων έργων/πρακτικών/προτζεκτ στο κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος, λαμβάνοντας συχνά φορολογικές ελαφρύνσεις στο εξωτερικό, παρά την ύπαρξη αυστηρών κανονιστικών πλαισίων για τη φιλανθρωπική δραστηριότητα.

Το Εβραικό Εθνικό Ταμείο (JNF) και οι περισσότερες από 20 συνδεδεμένες οργανώσεις του, χρηματοδοτούν την επέκταση των εποικισμών και έργα που συνδέονται με τον στρατό. Από τον Οκτώβριο του 2023, πλατφόρμες όπως η Israel Gives έχουν καταστήσει δυνατή τη συγκέντρωση κεφαλαίων με φορολογική έκπτωση σε 32 χώρες, υπέρ μονάδων του ισραηλινού στρατού και εποίκων. 

Οργανώσεις με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως οι Χριστιανοί Φίλοι της Ισραηλινής Κοινότητας, οι Ολλανδοί Χριστιανοί Υπέρ του Ισραήλ και τα διεθνή τους παραρτήματα, απέστειλαν πάνω από  12,25 εκατ. δολάρια το 2023 σε διάφορα έργα που στηρίζουν εποικισμούς, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που παρέχουν εκπαίδευση σε εξτρεμιστές εποίκους. 

82. 
    Στο Ισραήλ, πανεπιστημιακά ιδρύματα — ιδίως νομικές σχολές, τμήματα αρχαιολογίας και τμήματα Μεσοανατολικών σπουδών  — συμβάλλουν στη διαμόρφωση του ιδεολογικού πλαισίου που υποστηρίζει το καθεστώς απαρτχάιντ, καλλιεργώντας αφηγήματα ευθυγραμμισμένα με το κράτος, αποσιωπώντας ή διαγράφοντας την παλαιστινιακή ιστορία και δικαιολογώντας πρακτικές κατοχής.

Παράλληλα, τμήματα επιστημών και τεχνολογίας λειτουργούν ως κόμβοι έρευνας και ανάπτυξης για συνεργασίες μεταξύ του ισραηλινού στρατού και εταιρειών της αμυντικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των Elbit Systems, Israel Aerospace Industries, IBM και Lockheed Martin, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην παραγωγή τεχνολογικών μέσων επιτήρησης, ελέγχου πλήθους, αστικού πολέμου, αναγνώρισης προσώπου και στοχευμένων δολοφονιών — μέσα τα οποία, στην πράξη, δοκιμάζονται στον παλαιστινιακό πληθυσμό. 

83 

Κορυφαία πανεπιστήμια, ιδίως από χώρες της λεγόμενης «παγκόσμιας μειονότητας» (global minority), συνεργάζονται με ισραηλινά ιδρύματα σε τομείς που επηρεάζουν άμεσα και επιζήμια τον παλαιστινιακό πληθυσμό. 

Στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασσαχουσέτης (MIT), ερευνητικά εργαστήρια υλοποιούν προγράμματα ανάπτυξης οπλικών συστημάτων και τεχνολογιών επιτήρησης, τα οποία χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ — τη μοναδική αλλοδαπή στρατιωτική αρχή που χρηματοδοτεί έρευνα στο εν λόγω Ίδρυμα. Μεταξύ των σημαντικών έργων που χρηματοδοτούνται από το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας συγκαταλέγονται ο έλεγχος σμηνών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drone swarm control) — χαρακτηριστικό της ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης στη Γάζα από τον Οκτώβριο του 2023 — αλγόριθμοι εντοπισμού και καταδίωξης, καθώς και τεχνολογίες υποθαλάσσιας επιτήρησης. 

Κατά την περίοδο 2019–2024, το Ίδρυμα διαχειρίστηκε ταμείο εκκίνησης (seed fund) της Lockheed Martin, το οποίο συνέδεε φοιτητές με ερευνητικές ομάδες στο Ισραήλ. Επιπλέον, από το 2017 έως το 2025, η Elbit Systems κατέβαλε συνδρομή συμμετοχής στο Πρόγραμμα Βιομηχανικής Διασύνδεσης (Industrial Liaison Program) του Ινστιτούτου, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε ερευνητικά αποτελέσματα και ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης. 

84. Το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκολύνει ενεργά τη συνεργασία με ισραηλινά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων φορέων που φέρονται να εμπλέκονται σε πρακτικές απαρτχάιντ και γενοκτονίας. Από το 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χορηγήσει άνω των 2,12 δισ. ευρώ (2,4 δισ. δολάρια) σε ισραηλινές εταιρείες και φορείς, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Άμυνας, ενώ ευρωπαϊκά ακαδημαϊκά ιδρύματα ωφελούνται και ενισχύουν αυτή τη διασύνδεση.

Το Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μονάχου λαμβάνει 198,5 εκατ. ευρώ (218 εκατ. δολάρια) από χρηματοδότηση Horizon της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων 11,47 εκατ. ευρώ (12,6 εκατ. δολάρια) για 22 συνεργασίες με ισραηλινούς εταίρους, στρατιωτικές και τεχνολογικές εταιρείες. Το Πανεπιστήμιο και η Israel Aerospace Industries λαμβάνουν 792.795,75 ευρώ (868.416 δολάρια) για την από κοινού ανάπτυξη, με άλλους συμμετέχοντες, τεχνολογίας ανεφοδιασμού πράσινου υδρογόνου, τεχνολογία συναφή με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Israel Aerospace Industries που χρησιμοποιούνται στη Γάζα. 

Το Πανεπιστήμιο συνεργάζεται επίσης με την IBM Israel — η οποία διαχειρίζεται το ισραηλινό Μητρώο Πληθυσμού, το οποίο εφαρμόζει διακρίσεις— σε έργα υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης, στο πλαίσιο των 7,75 εκατ. ευρώ (8,52 εκατ. δολάρια) που λαμβάνει η IBM Israel από χρηματοδότηση Horizon. Επιπλέον, συμμετέχει σε έργο ύψους 10,76 εκατ. ευρώ (11,71 εκατ. δολάρια) για «αδιάλειπτη κοινόχρηστη αστική κινητικότητα», στο οποίο περιλαμβάνεται και ο Δήμος Ιερουσαλήμ — πόλη όπου η αστική συγκοινωνιακή πολιτική χρησιμοποιείται για την παγίωση της προσάρτησης. 

Δεν είναι δυνατόν να διαχωριστεί η τεχνογνωσία που οι ισραηλινοί εταίροι συνεισφέρουν στις εν λόγω συνεργασίες από εκείνη που έχει αποκτηθεί και αξιοποιείται σε παραβιάσεις. 

85 

Πολλά πανεπιστήμια έχουν διατηρήσει δεσμούς με το Ισραήλ παρά την κλιμάκωση που σημειώθηκε μετά τον Οκτώβριο του 2023. Ενδεικτικά, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου διατηρεί επενδύσεις ύψους σχεδόν 25,5 εκατ. λιρών (31,72 εκατ. δολάρια), ήτοι 2,5% του κληροδοτήματός του (endowment), σε τέσσερις τεχνολογικούς κολοσσούς — Alphabet, Amazon, Microsoft και IBM — οι οποίοι διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον ισραηλινό μηχανισμό επιτήρησης και στη συνεχιζόμενη καταστροφή στη Γάζα. 

Μέσω άμεσων και έμμεσων επενδύσεων, το Πανεπιστήμιο συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον οικονομικά διασυνδεδεμένων ιδρυμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Παράλληλα, συνεργάζεται με εταιρείες που συνδράμουν στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ, μεταξύ άλλων με τη Leonardo S.p.A. και με το Πανεπιστήμιο Ben-Gurion, μέσω του Εργαστηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης και Επιστήμης Δεδομένων του τελευταίου, ανταλλάσσοντας ερευνητικά αποτελέσματα που το συνδέουν άμεσα με επιθέσεις κατά Παλαιστινίων. 

86. 
    Η ανάλυση που περιλαμβάνεται στην παρούσα έκθεση αποτυπώνει μόνο ένα μικρό μέρος των πληροφοριών που έλαβε η Ειδική Εισηγήτρια, η οποία αναγνωρίζει το καίριο έργο φοιτητών και μελών ακαδημαϊκού προσωπικού στην προώθηση της λογοδοσίας των πανεπιστημίων.

Η ανάλυση αυτή ρίχνει νέο φως στις παγκόσμιες κατασταλτικές ενέργειες κατά διαδηλωτών σε πανεπιστημιακούς χώρους: η προστασία του Ισραήλ και η διασφάλιση των θεσμικών οικονομικών συμφερόντων φαίνεται να συνιστούν πιθανότερο κίνητρο από την αντιμετώπιση του φερόμενου αντισημιτισμού. 

Ανταλλάσσοντας τους καρπούς της παρανομίας 

Αγροτικές επιχειρήσεις 

61. Οι αγροτικές επιχειρήσεις ευδοκιμούν βασιζόμενες στον εξρακτιβισμό που επιτελεί το Ισραήλ αλλά και στην αρπαγή γης. Παράγοντας αγαθά και τεχνολογίες που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των Ισραηλινών εποίκων, επεκτείνοντας την κυριαρχία των αγορών και προσελκύοντας διεθνείς επενδυτές – ενώ παράλληλα εξαλείφουν τις παλαιστινιακές αλυσίδες τροφίμων και επιταχύνουν τον εκτοπισμό.

Να πούμε  στο σημείο αυτό ότι ο εξρακτιβισμός είναι οικονομικό μοντέλο και πολιτική ιδεολογία που χαρακτηρίζεται από την μεγάλης κλίμακας αφαίρεση φυσικών πόρων —κυρίως για εξαγωγή με ελάχιστη εγχώρια επεξεργασία. Το μοντέλο αυτό προέρχεται από εκμετάλλευση αποικιακού τύπου, προκαλεί μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική εξάντληση, κοινωνικές ανισότητες και ενισχύει την εξάρτηση από τις εξαγωγές πρώτων υλών, συχνά εκτοπίζοντας ή επηρεάζοντας περιθωριοποιημένες κοινότητες.  

62. Η Tnuva, ο μεγαλύτερος όμιλος τροφίμων στο Ισραήλ, που τώρα ανήκει κατά πλειοψηφία στην κινεζική Bright Food (Group) Co., Ltd., έχει τροφοδοτήσει και επωφεληθεί από την απαλλοτρίωση γης. Ο Πρόεδρος της Tnuva αναγνώρισε ότι «η γεωργία… γενικά και η γαλακτοκομία ειδικότερα αποτελούν στρατηγικό πόρο και σημαντικό πυλώνα στην επιχείρηση εποικισμού». Το Ισραήλ έχει χρησιμοποιήσει κιμπούτς και γεωργικά φυλάκια για να καταλάβει παλαιστινιακή γη και να εκτοπίσει Παλαιστίνιους. Εταιρείες όπως η Tnuva εκμεταλλεύονται τα τοπικά προϊόντα και στη συνέχεια τα διαχέουν στην παλαιστινιακή αγορά που εκ του αποτελέσματος παραμένει αιχμάλωτη. Έτσι αποκτούν κυρίαρχη θέση σε αυτήν. Η παλαιστινιακή εξάρτηση από την ισραηλινή γαλακτοκομική βιομηχανία έχει αυξηθεί κατά 160% τη δεκαετία που ακολούθησε την καταστροφή που προκάλεσε το Ισραήλ στη γαλακτοκομική βιομηχανία της Γάζας το 2014, με απώλειες στον τομέα που εκτιμώνται σε 43 εκατομμύρια δολάρια. Η Tnuva έχει απορροφήσει αυτή την απώλεια της αγοράς της Γάζας, αποτυγχάνοντας όμως να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την επιρροή της για να  αλλάξει την κατάσταση. 

63. Η Netafim, παγκόσμιος ηγέτης στην τεχνολογία στάγδην άρδευσης (δηλαδή σταγόνα σταγόνα), η οποία πλέον ανήκει κατά 80% στην μεξικανική εταιρεία Orbia Advance Corporation, έχει σχεδιάσει την αγροτεχνολογία της σε αρμονία με τις επιταγές επέκτασης του Ισραήλ. Διατηρώντας  παράλληλα μια παγκόσμια εικόνα βιωσιμότητας, η τεχνολογία της Netafim έχει επιτρέψει την εντατική εκμετάλλευση του νερού και της γης στη Δυτική Όχθη, εξαντλώντας περαιτέρω τους παλαιστινιακούς φυσικούς πόρους, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης μέσω της συνεργασίας της με ισραηλινές εταιρείες στρατιωτικής τεχνολογίας. Στην κοιλάδα του Ιορδάνη, τα συστήματα άρδευσης με τη βοήθεια της Netafim έχουν διευκολύνει την επέκταση των ισραηλινών καλλιεργειών, ενώ οι Παλαιστίνιοι αγρότες – χωρίς νερό και με 93% μη αρδευόμενη γη – εκτοπίζονται, αδυνατώντας να ανταγωνιστούν την ισραηλινή παραγωγή. Επιπλέον, τέτοιες τεχνικές άρδευσης απειλούν να εξαντλήσουν τον ποταμό Ιορδάνη και τη Νεκρά Θάλασσα.

64. Εταιρείες όπως η Tnuva και η Netafim συνεχίζουν να προσφέρουν με τα  προϊόντα τους επισιτιστική ασφάλεια για τους Ισραηλινούς, ενώ το αγροτοδιατροφικό σύστημα το οποίο απομυζούν προκαλεί επισιτιστική ανασφάλεια –  ακόμη και πείνα – για άλλους. Η Netafim αυτοπροσδιορίζεται ως βιώσιμη και καινοτόμα επιχείρηση, ενώ παράλληλα τελειοποιεί πανάρχαιες μεθόδους αποικιακής εκμετάλλευσης.

42. Ο ισραηλινός στρατός έχει αναπτύξει συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα «Lavender», «Gospel» και «Where’s Daddy?», για την επεξεργασία δεδομένων και τη δημιουργία λιστών στόχων, αναδιαμορφώνοντας τον σύγχρονο πόλεμο και καταδεικνύοντας τη διτή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Η Palantir Technologies Inc., της οποίας η τεχνολογική συνεργασία με το Ισραήλ χρονολογείται πολύ πριν από τον Οκτώβριο του 2023, επέκτεινε την υποστήριξή της στον ισραηλινό στρατό και μετά τον Οκτώβριο του 2023. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι η Palantir έχει παράσχει τεχνολογία αυτόματης προγνωστικής αστυνόμευσης, βασική αμυντική υποδομή για ταχεία και κλιμακωτή κατασκευή και ανάπτυξη στρατιωτικού λογισμικού, καθώς και την Πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης της, η οποία επιτρέπει την ενσωμάτωση δεδομένων του πεδίου μάχης, σε πραγματικό χρόνο για αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων. Τον Ιανουάριο του 2024, η Palantir ανακοίνωσε μια νέα στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και στην συνέχεια πραγματοποίησε την συνεδρίαση του διοικητικού της συμβουλίου στο Τελ Αβίβ «σε ένδειξη αλληλεγγύης». Τον Απρίλιο του 2025, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Palantir υπεραμύνθηκε των κατηγοριών ότι η Palantir έχει σκοτώσει Παλαιστίνιους στη Γάζα, λέγοντας, «ως επί το πλείστον τρομοκράτες, αυτή είναι η αλήθεια». Και τα δύο περιστατικά αυτά καταδεικνύουν ότι η εταιρία πληροφορείτε για τους σκοπούς του Ισραήλ σε ανώτατο επίπεδο και αυτό έρχεται σε αντιδιαστολή, με την παράνομη χρήση βίας από το Ισραήλ, με την αποτυχία πρόληψης αυτής, είτε ακόμα και της απεμπλοκής.      
43. Η εικόνα του Ισραήλ ως κράτους που ενθαρρύνει τη νεοφυή επιχειρηματικότητα/ start up nation, η οποία ενισχύθηκε από το παγκόσμιο κύμα στρατιωτικοποίησης και ασφάλειας μετά την 11η Σεπτεμβρίου, γνώρισε περαιτέρω ώθηση μέσω της γενοκτονίας. Το Ισραήλ κατέλαβε την πρώτη θέση παγκοσμίως στον αριθμό νεοφυών επιχειρήσεων ανά κάτοικο, με αύξηση κατά 143% στις στρατιωτικές τεχνολογικές start-ups το 2024, ενώ η τεχνολογία αποτέλεσε το 64% των ισραηλινών εξαγωγών καθ’ όλη τη διάρκεια της γενοκτονίας. 

Πολιτειακή πρόφαση: Μηχανήματα βαρέως τύπου στην υπηρεσία της εποικιστικής-αποικιοκρατικής καταστροφής 

44. Οι τεχνολογίες πολιτικού τύπου λειτουργούν εδώ και καιρό ως εργαλεία διπλής χρήσης της εποικιστικής-αποικιοκρατικής κατοχής. Οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εξοπλισμό κορυφαίων παγκόσμιων κατασκευαστών για τον “ξεριζωμό” των Παλαιστινίων από τη γη τους, μέσω της κατεδάφισης κατοικιών, δημόσιων κτιρίων, αγροτικής γης, οδικού δικτύου και άλλων ζωτικών υποδομών. Από τον Οκτώβριο του 2023, τα μηχανήματα αυτά υπήρξαν καθοριστικά για την πρόκληση ζημιών και την καταστροφή του 70% των κτισμάτων και του 81% της καλλιεργήσιμης γης στη Γάζα.
45. Για δεκαετίες, η Caterpillar Inc έχει προμηθεύσει το Ισραήλ με εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για την κατεδάφιση παλαιστινιακών κατοικιών και υποδομών, τόσο μέσω του προγράμματος Foreign Military Financing των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και μέσω ενός αποκλειστικού αδειοδοτημένου φορέα, ο οποίος, βάσει της ισραηλινής νομοθεσίας, επιτάσσεται για στρατιωτική χρήση.

Σε συνεργασία με εταιρείες όπως η Israel Aerospace Industries, η Elbit Systems και η RADA Electronic Industries (θυγατρική της Leonardo DRS, Inc.), το Ισραήλ έχει εξελίξει την μπουλντόζα D9 της Caterpillar σε αυτοματοποιημένο, τηλεχειριζόμενο πυρήνα στρατιωτικού οπλισμού, ο οποίος έχει αναπτυχθεί σχεδόν σε κάθε στρατιωτική επιχείρηση από το 2000, ανοίγοντας διαδρομές εισβολής, «εξουδετερώνοντας» το έδαφος και σκοτώνοντας Παλαιστινίους. 

Από τον Οκτώβριο του 2023, έχει τεκμηριωθεί η χρήση εξοπλισμού της Caterpillar σε μαζικές κατεδαφίσεις — συμπεριλαμβανομένων κατοικιών, τζαμιών και υποδομών ζωτικής σημασίας — σε επιδρομές σε νοσοκομεία και στην ταφή ζωντανών τραυματισμένων Παλαιστινίων. Το 2025, η Caterpillar εξασφάλισε νέο συμβόλαιο πολλών εκατομμυρίων δολαρίων με το Ισραήλ. 

46. Η κορεάτικη HD Hyundai και η εν μέρει θυγατρική της Doosan, μαζί με τον σουηδικό Όμιλο Volvo και άλλους μεγάλους κατασκευαστές βαρέων μηχανημάτων, έχουν συνδεθεί εδώ και καιρό με την καταστροφή παλαιστινιακής περιουσίας, προμηθεύοντας εξοπλισμό μέσω αποκλειστικά εγκεκριμένων ισραηλινών αντιπροσώπων. Η αντιπροσωπία της Volvo είναι εταιρεία καταχωρισμένη στη βάση δεδομένων της OHCHR και από κοινού με αυτήν κατέχουν την Merkavim Transportation Technologies Ltd., η οποία παράγει θωρακισμένα λεωφορεία που πωλούνται για την εξυπηρέτηση των εποικισμών.

Τουλάχιστον από το 2007, μηχανήματα της Volvo έχουν χρησιμοποιηθεί για την ισοπέδωση παλαιστινιακών περιοχών, μεταξύ άλλων στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και στη Masafer Yatta. Για πάνω από μία δεκαετία, εξοπλισμός της HD Hyundai έχει χρησιμοποιηθεί για την κατεδάφιση παλαιστινιακών κατοικιών και την ισοπέδωση αγροτικής γης, συμπεριλαμβανομένων ελαιώνων. 

Μετά τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ αύξησε τη χρήση του εξοπλισμού αυτών των εταιρειών στην αστική καταστροφή της Γάζας, συμπεριλαμβανομένης της ισοπέδωσης της Ράφα και της Τζαμπάλια, ενώ στη συνέχεια ο στρατός απέκρυψε τα λογότυπά των εταιριών αυτών από τις φωτογραφίες που δημοσίευσε. 

47. Οι εταιρείες αυτές συνέχισαν να τροφοδοτούν την ισραηλινή αγορά, παρά την αδιαμφισβήτητη τεκμηρίωση της εγκληματικής χρήσης του εν λόγω εξοπλισμού από το Ισραήλ και παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων για διακοπή των σχέσεων. Έτσι, προμηθευτές που αρχικά εμφανίζονται ως «παθητικοί» καθίστανται συνειδητοί συντελεστές ενός συστήματος εκτοπισμού.

Β. ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 

48. Καθώς οι επιχειρηματικοί φορείς έχουν συμβάλει στην καταστροφή της παλαιστινιακής ζωής στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, έχουν παράλληλα συμβάλει και στη διαμόρφωση εκείνου που την αντικαθιστά: στην οικοδόμηση εποικισμών και των υποδομών τους, στην εξόρυξη και εμπορία υλικών, ενέργειας και αγροτικών προϊόντων, καθώς και στη μεταφορά επισκεπτών στους εποικισμούς, σαν να επρόκειτο για έναν συνηθισμένο τουριστικό προορισμό. Μετά τον Οκτώβριο του 2023, οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με μια άνευ προηγουμένου επέκταση του εποικιστικού εγχειρήματος, με τις επιχειρήσεις να συνεχίζουν να τροφοδοτούν και να αποκομίζουν κέρδη από τη δημιουργία συνθηκών ζωής που αποσκοπούν στην καταστροφή του παλαιστινιακού πληθυσμού, μεταξύ άλλων μέσω της σχεδόν πλήρους διακοπής της παροχής νερού, ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων.

  Κατασκευές: Σπίτια σε κλεμμένη γη 

49. Περισσότερες από 371 αποικίες και παράνομα φυλάκια έχουν κατασκευαστεί, ηλεκτροδοτηθεί και αγοραπωληθεί από εταιρείες που διεξάγουν την αντικατάσταση του ιθαγενούς πληθυσμού από το Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Το 2024, αυτό έγινε ποιο έντονο μετά τη μεταφορά της διοίκησης των αποικιών από τον στρατό του Ισραήλ στην πολιτική κυβέρνηση και τον διπλασιασμό του προϋπολογισμού του Υπουργείου Κατασκευών και Στέγασης, με 200 εκατομμύρια δολάρια να διατίθενται για την κατασκευή αποικιών. Από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2024, το Ισραήλ ίδρυσε 57 νέες αποικίες και φυλάκια, με ισραηλινές και διεθνείς εταιρείες να παρέχουν μηχανήματα, πρώτες ύλες και υλικοτεχνική υποστήριξη.

50. Εκσκαφείς και βαρύς εξοπλισμός των εταιρειών Caterpillar, HD Hyundai και Volvo έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή παράνομων εποικισμών επί τουλάχιστον δέκα έτη. Η γερμανική εταιρεία Heidelberg Materials AG, μέσω της θυγατρικής της Hanson Israel, έχει συμβάλει στη λεηλασία εκατομμυρίων τόνων δολομιτικού πετρώματος από το λατομείο Nahal Raba, σε γη που έχει κατασχεθεί από παλαιστινιακά χωριά στη Δυτική Όχθη. Το 2018, η Hanson Israel κέρδισε δημόσιο διαγωνισμό για την προμήθεια υλικών από το εν λόγω λατομείο για την κατασκευή εποικισμών και έκτοτε έχει σχεδόν εξαντλήσει το λατομείο, γεγονός που έχει οδηγήσει σε συνεχιζόμενα αιτήματα επέκτασής του.
51. Διάφορες εταιρείες συνέβαλαν στην ανάπτυξη οδικών δικτύων και υποδομών δημόσιων μεταφορών, κρίσιμων για την εγκαθίδρυση και την επέκταση των εποικισμών, καθώς και για τη σύνδεσή τους με το Ισραήλ, αποκλείοντας και διαχωρίζοντας παράλληλα τους Παλαιστινίους. Η ισπανική/βασκική εταιρεία Construcciones Auxiliar de Ferrocarriles συμμετείχε σε κοινοπραξία με εταιρεία καταγεγραμμένη στη βάση δεδομένων του OHCHR για τη συντήρηση και επέκταση της Κόκκινης Γραμμής του Σιδηροδρόμου της Ιερουσαλήμ και για την κατασκευή της νέας Πράσινης Γραμμής, σε περίοδο κατά την οποία άλλες εταιρείες είχαν αποσυρθεί λόγω διεθνούς πίεσης. Οι γραμμές αυτές περιλαμβάνουν 27 χιλιόμετρα νέων γραμμών και 50 νέους σταθμούς στη Δυτική Όχθη, συνδέοντας εποικισμούς με τη Δυτική Ιερουσαλήμ. Για τις εργασίες χρησιμοποιήθηκαν εκσκαφείς και μηχανήματα των εταιρειών Doosan και Volvo Group, ενώ θυγατρική της Heidelberg Materials AG προμήθευσε υλικά για την κατασκευή γέφυρας του σιδηροδρόμου.

52. Εταιρείες ακινήτων πωλούν  σε Ισραηλινούς και διεθνείς αγοραστές, ακίνητα που βρίσκονται σε αποικίες. Ο παγκόσμιος όμιλος ακινήτων, Keller Williams Realty LLC, μέσω του ισραηλινού δικαιοδόχου του, KW Israel, είχε υποκαταστήματα με έδρα τις αποικίες. Τον Μάρτιο του 2024, η Keller Williams, μέσω ενός άλλου δικαιοδόχου, της Home in Israel, διοργάνωσε εκδηλώσεις ενημέρωσης και προώθησης των ακινήτων της, στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την κοινή χορηγία αρκετών εταιρειών που αναπτύσσουν και εμπορεύονται χιλιάδες διαμερίσματα σε αποικίες.

Η αρπαγή των φυσικών πόρων: οι συνθήκες που εκκολάπτουν την ζωή, καταστρέφονται συστηματικά 

53. Από το 1967 το Ισραήλ ασκεί συστηματικό έλεγχο επί των παλαιστινιακών φυσικών πόρων, αναπτύσσοντας υποδομές που ενσωμάτωσαν τους εποικισμούς στα εθνικά συστήματα του Ισραήλ και εδραίωσαν την παλαιστινιακή εξάρτηση από αυτά.
54. Όταν ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Yoav Gallant διέταξε την επιβολή «πλήρους πολιορκίας» στη Γάζα στις 9 Οκτωβρίου 2023, διακόπτοντας άμεσα την παροχή νερού, ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, δημιούργησε τεχνητή εξάρτηση —σχεδιασμένη για τον εκτοπισμό και τον έλεγχο επί της ζωής— η οποία εργαλειοποιήθηκε για  γενοκτονία. Οι εν λόγω ζωτικής σημασίας παροχές δεν αποκαταστάθηκαν ποτέ πλήρως, συμβάλλοντας σκόπιμα στη δημιουργία συνθηκών υπολογισμένων να επιφέρουν τον αφανισμό των Παλαιστινίων. Γι’ αυτό και ο έλεγχος των πόρων στη Δυτική Όχθη —που εντάθηκε μετά τον Οκτώβριο του 2023— δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από την καταστροφή που εκτυλίσσεται στη Γάζα.

Νερό 

55. Το Ισραήλ αναγκάζει τους Παλαιστίνιους να αγοράζουν νερό που προέρχεται από δύο μεγάλες υπόγειες φυσικές δεξαμενές νερού που βρίσκονται στην ίδια τους την επικράτεια, σε διογκωμένες τιμές και με διακοπτόμενη παροχή. Η ισραηλινή εθνική εταιρεία ύδρευσης Mekorot έχει μονοπώλιο νερού στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Στη Γάζα, περισσότερο από το 97% του νερού προέρχεται από αφαλάτωση και δεν πληροί τα πρότυπα ποιότητας νερού του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, καθιστώντας τους κατοίκους εξαρτημένους από τους αγωγούς Mekorot για το μεγαλύτερο μέρος του πόσιμου νερού τους. Για τουλάχιστον τους πρώτους έξι μήνες μετά τον Οκτώβριο του 2023, η Mekorot λειτουργούσε τους αγωγούς της στη Γάζα στο  22% της χωρητικότητάς τους, αφήνοντας περιοχές όπως η πόλη της Γάζας χωρίς νερό για το 95% του χρόνου, καθιστώντας ενεργά στη μετατροπή του νερού σε εργαλείο γενοκτονίας.

Ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και καύσιμα 

56. Διεθνείς ενεργειακές εταιρείες έχουν τροφοδοτήσει την ενεργοβόρα ισραηλινή γενοκτονία. Εξαρτώμενο από τις εισαγωγές καυσίμων και άνθρακα, το Ισραήλ διατηρεί μια ολοκληρωμένη ενεργειακή υποδομή που εξυπηρετεί τόσο το Ισραήλ όσο και τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, τροφοδοτώντας ανερυθρίαστα τους παράνομους εποίκους με ενέργεια, ενώ ελέγχει και εμποδίζει την πρόσβαση των Παλαιστινίων σε αυτή. Ο σταθμός παραγωγής ενέργειας της Γάζας παρείχε μόνο το 10 έως 20% των αναγκών της Γάζας σε ηλεκτρική ενέργεια, αφήνοντάς την έτσι κυρίως ενεργειακά εξαρτημένη σε καύσιμα για γεννήτριες ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και σε 10 ισραηλινές γραμμές τροφοδοσίας. Από τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ έχει διακόψει την παροχή ενέργειας στο μεγαλύτερο μέρος της Γάζας.  Χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή καύσιμα, οι περισσότερες αντλίες νερού, τα περισσότερα νοσοκομεία αλλά και οι παντός τύπου μεταφορές έφτασαν στο χείλος της πλήρους κατάρρευσης. Τα κατεστραμμένα συστήματα αποχέτευσης έχουν συμβάλει στην αναζωπύρωση της πολιομυελίτιδας αλλά και ζωτικής σημασίας μονάδες αφαλάτωσης νερού, αναγκάστηκαν να κλείσουν.

57. Ο άνθρακας για την ηλεκτρική ενέργεια του Ισραήλ προέρχεται κυρίως από την Κολομβία (60% των ισραηλινών εισαγωγών άνθρακα το 2023-24). Η Drummond Company, Inc., με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, και η Glencore PLC, με έδρα την Ελβετία, είναι οι κύριοι προμηθευτές. Οι αντίστοιχες θυγατρικές τους κατέχουν τα ορυχεία και τα τρία λιμάνια που εμπλέκονται στην παράδοση 15 αποστολών άνθρακα στο Ισραήλ από τον Οκτώβριο του 2023, συμπεριλαμβανομένων έξι αποστολών μετά την αναστολή των εξαγωγών άνθρακα προς το Ισραήλ από την Κολομβία τον Αύγουστο του 2024. Η Glencore συμμετείχε επίσης σε αποστολές από τη Νότια Αφρική. Αυτές οι αποστολές αντιπροσώπευαν το 15% των ισραηλινών εισαγωγών άνθρακα το 2023 και το 2024.

58. Η αμερικανική Chevron Corporation, σε κοινοπραξία με την ισραηλινή NewMed Energy (θυγατρική του ομίλου Delek Group, που ήδη περιλαμβάνεται εντός του  χαρτοφυλακίου του Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ, OHCHR), εξορύσσει φυσικό αέριο από τα κοιτάσματα Λεβιάθαν και Ταμάρ. Κατέβαλε στην κυβέρνηση του Ισραήλ 453 εκατομμύρια δολάρια σε δικαιώματα και φόρους μόνο το 2023. Η κοινοπραξία της Chevron προμηθεύει περισσότερο από το 70% της ισραηλινής ενεργειακής κατανάλωσης. Η Chevron επωφελείται επίσης από τη συνιδιοκτησία της στον αγωγό φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, που διέρχεται από την παλαιστινιακή θαλάσσια επικράτεια, και από τις εξαγωγές φυσικού αερίου στην Αίγυπτο και την Ιορδανία. Ο ναυτικός αποκλεισμός της Γάζας εξασφαλίζει στο Ισραήλ την σύνδεση και  τον εφοδιασμό τόσο από το κοίτασμα  φυσικού αερίου Ταμάρ όσο και από τον αγωγό φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Σε μια εποχή αυξανόμενης βιαιότητας, η βρετανική εταιρεία BP PLC εμπλέκεται περαιτέρω στην ενίσχυση της ισραηλινής οικονομίας, εξασφαλίζοντας άδειες εξερεύνησης βυθού που επιβεβαιώθηκαν τον Μάρτιο του 2025, οι οποίες επιτρέπουν στην BP να εξερευνά τον βυθό των παλαιστινιακών θαλασσών για την αναζήτηση κοιτασμάτων σε εκτάσεις που εκμεταλλεύεται παράνομα το Ισραήλ. 

59. Η BP και η Chevron είναι επίσης οι μεγαλύτεροι πάροχοι των ισραηλινών εισαγωγών αργού πετρελαίου, ως κύριοι ιδιοκτήτες του στρατηγικής σημασίας αγωγού Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν με αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και της Κοινοπραξίας Αγωγών μεταξύ των χωρών πέριξ της Κασπίας του Καζακστάν, όπως αντίστοιχα και των συνδεδεμένων πετρελαϊκών κοιτασμάτων. Κάθε όμιλος ουσιαστικά προμήθευσε με στρατιωτικά καύσιμα, όπως και με το 8% του ισραηλινού αργού πετρελαίου μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Ιουλίου 2024, σε συνδυασμό με αποστολές αργού πετρελαίου από βραζιλιάνικες πετρελαιοπηγές (στις οποίες η Petrobras κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο). Το πετρέλαιο από αυτές τις εταιρείες τροφοδοτεί δύο διυλιστήρια στο Ισραήλ. Από το διυλιστήριο της Χάιφα, δύο εταιρείες οι  οποίες περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλακίου του  Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ (δηλαδή στην OHCHR), τροφοδοτούν τα πρατήρια βενζίνης τους, που εκτείνονται σε όλο το Ισραήλ και στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, συμπεριλαμβανομένων των αποικιών, αλλά και τον στρατό, βασιζόμενοι σε συμβάσεις που τους έχουν ανατεθεί από την ισραηλινή κυβέρνηση. Από το διυλιστήριο της Ασντόντ, μια θυγατρική της εταιρείας που περιλαμβάνεται στο χαρτοφυλακίου του  Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ (OHCHR), η Paz Retail and Energy Ltd., προμηθεύει με καύσιμα αεροσκάφη της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας που επιχειρούν στη Γάζα.

60. Προμηθεύοντας το Ισραήλ με άνθρακα, φυσικό αέριο, πετρέλαιο και καύσιμα, οι εταιρείες συμβάλλουν στην δημιουργία αστικών υποδομών τις οποίες χρησιμοποιεί το Ισραήλ προκειμένου να εδραιώσει τη μόνιμη προσάρτηση και τώρα τις εργαλειοποιεί ως όπλα για την καταστροφή της παλαιστινιακής ζωής στη Γάζα. Η ίδια υποδομή στην οποία αυτές οι εταιρείες παρέχουν πόρους έχει εξυπηρετήσει τον ισραηλινό στρατό και την υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης, τεχνολογικά υποστηριζόμενης εξάλειψης της Γάζας. Η κατ΄επίφασην πολιτική φύση τέτοιων υποδομών δεν απαλλάσσει μια εταιρεία από την ευθύνη.

4. Από την οικονομία της εποικιστικής κατοχής στην οικονομία της γενοκτονίας

22. Ο εποικιστικός αποικιοκρατισμός περιλαμβάνει την εκμετάλλευση και την αποκόμιση κέρδους από τη γη, καθώς και τον αποικισμό της, μέσω της απέλασης των κατοίκων της. Στην Παλαιστίνη, ιστορικά, οι εταιρείες έχουν καθοδηγήσει και έχουν διευκολύνει τη διαδικασία εκτοπισμού και αντικατάστασης του αραβικού πληθυσμού, η  οποία αποτελεί το θεμέλιο της λογικής της εποικιστικής εξάλειψης. Το Εβραϊκό Εθνικό Ταμείο, μια εταιρεία αγοραπωλησίας γης, που ιδρύθηκε το 1901, συνέβαλε στο σχεδιασμό και την υλοποίηση της σταδιακής απομάκρυνσης των Αράβων Παλαιστινίων, η οποία εντάθηκε με τη Νάκμπα (δηλ. τον μόνιμο εκτοπισμό της πλειοψηφίας των Αράβων Παλαιστινίων από την γη τους το1948) και συνεχίζεται έκτοτε.
23. Με συστηματική βοήθεια από εταιρίες, το Ισραήλ έχει επιδιώξει την εκδίωξη και τον εκτοπισμό των Παλαιστινίων, ειδικά μετά το 1967. Ο επιχειρηματικός κόσμος έχει συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την προσπάθεια παρέχοντας στο Ισραήλ τα όπλα και τον εξοπλισμό που απαιτούνται για την καταστροφή σπιτιών, σχολείων, νοσοκομείων, χώρων αναψυχής και λατρείας, μέσων διαβίωσης και παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων, όπως ελαιώνες και οπωρώνες, για τον διαχωρισμό και τον έλεγχο των κοινοτήτων και για τον περιορισμό της πρόσβασης σε φυσικούς πόρους. Ο επιχειρηματικός κόσμος έχει συμβάλει στη δημιουργία των συνθηκών για την παλαιστινιακή εθνοκάθαρση, βοηθώντας στη στρατιωτικοποίηση και την παροχή κινήτρων για την παράνομη ισραηλινή παρουσία στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, 
24. Οι εταιρίες έχουν διαδραματίσει κομβικό ρόλο στον στραγγαλισμό της παλαιστινιακής οικονομίας, στην συνεχιζόμενη ισραηλινή επέκταση σε κατεχόμενα εδάφη, διευκολύνοντας παράλληλα την αντικατάσταση του παλαιστινιακού πληθυσμού. Δρακόντειοι περιορισμοί – στο εμπόριο και τις επενδύσεις, τη δεντροφύτευση, την αλιεία και την πρόσβαση στο νερό για τους εποικισμούς- έχουν εξασθενήσει τη γεωργία και τη βιομηχανία, και έχουν μετατρέψει τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη σε αιχμάλωτη οικονομία. Εταιρείες απέσπασαν οικονομικά οφέλη από την εκμετάλλευση της παλαιστινιακής εργασίας και της γης, από πρακτικές υποβάθμισης και εκτροπής φυσικών πόρων, από την κατασκευή, τροφοδοσία και παροχή ενέργειας στις αποικίες, καθώς και από την εμπορία και διάθεση των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών στο Ισραήλ, στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και σε διεθνείς αγορές.  

 Η Ισραηλινοπαλαιστινιακή Προσωρινή Συμφωνία για τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας (Συμφωνίες του Όσλο II) εδραίωσε αυτή την εκμετάλλευση, θεσμοθετώντας de facto το μονοπώλιο του Ισραήλ πάνω από το 61% της πλούσιας σε πόρους Δυτικής Όχθης (Περιοχή Γ). Το Ισραήλ κερδίζει από αυτήν την εκμετάλλευση, ενώ κοστίζει στην παλαιστινιακή οικονομία τουλάχιστον το 35% του ΑΕΠ της. 

25. Χρηματοπιστωτικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα έχουν διευκολύνει κι αυτά τις συνθήκες για τον εκτοπισμό και την αντικατάσταση των Παλαιστινίων. Οι τράπεζες, οι εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν διοχετεύσει χρηματοδότηση στην παράνομη κατοχή. Τα πανεπιστήμια – κέντρα πνευματικής ανάπτυξης και δύναμης – έχουν συντηρήσει την πολιτική ιδεολογία που στηρίζει τον αποικισμό της παλαιστινιακής γης, έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη οπλικών συστημάτων και έχουν παραβλέψει ή ακόμη και έχουν νομιμοποιήσει τη συστημική βία, ενώ οι παγκόσμιες ερευνητικές συνεργασίες έχουν συγκαλύψει την εξάλειψη των Παλαιστινίων πίσω από ένα πέπλο ακαδημαϊκής ουδετερότητας. 
26. Μετά τον Οκτώβριο του 2023, τα μακροχρόνια συστήματα ελέγχου, εκμετάλλευσης και αποστέρησης μεταμορφώθηκαν σε οικονομικές, τεχνολογικές και πολιτικές υποδομές που κινητοποιήθηκαν για να προκαλέσουν μαζική βία και τεράστια καταστροφή. Εταιρείες που προηγουμένως επέτρεπαν και επωφελούνταν από την εξάλειψη και τον αφανισμό των Παλαιστινίων εντός της οικονομικής κατοχής, αντί να αποδεσμευτούν, εμπλέκονται τώρα στην οικονομία της γενοκτονίας.
27. Οι ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζουν πώς οκτώ βασικοί τομείς, που λειτουργούν τόσο αυτοτελώς όσο και αλληλεξαρτώμενα μέσω των δομικών πυλώνων της αποικιοκρατικής οικονομίας του εκτοπισμού και της αντικατάστασης, έχουν προσαρμοστεί στις γενοκτονικές πρακτικές .

Πρώτος Τομέας:  Εκτοπισμός  

28. Μετά τον Οκτώβριο του 2023, τα όπλα και οι στρατιωτικές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για την προώθηση της απέλασης των Παλαιστινίων έχουν γίνει εργαλεία μαζικών δολοφονιών και καταστροφών, καθιστώντας τη Γάζα και τμήματα της Δυτικής Όχθης μη κατοικήσιμα. Οι τεχνολογίες επιτήρησης και φυλάκισης, που συνήθως χρησιμοποιούνται για την επιβολή του φυλετικού διαχωρισμού/απαρτχάιντ, έχουν εξελιχθεί σε εργαλεία για την αδιάκριτη στόχευση του Παλαιστινιακού πληθυσμού. Βαριά μηχανήματα που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για κατεδαφίσεις σπιτιών, καταστροφή υποδομών και κατάσχεση πόρων στη Δυτική Όχθη έχουν αλλάξει χρήση με σκοπό να εξαλείψουν το αστικό τοπίο της Γάζας, εμποδίζοντας τους εκτοπισμένους πληθυσμούς να επιστρέψουν και να ανασυσταθούν ως κοινότητα.

Στρατιωτικός τομέας: η επιχείρηση της εξάλειψης  

29. Η στρατιωτικοποιημένη βία που δημιούργησε το Κράτος του Ισραήλ παραμένει η κινητήρια δύναμη του αποικιακού του σχεδίου. Ισραηλινοί και διεθνείς κατασκευαστές όπλων αναπτύσσουν ολοένα και πιο αποτελεσματικά συστήματα για να εκδιώξουν τους Παλαιστίνιους από τη γη τους. Συνεργαζόμενοι αλλά και ανταγωνιζόμενοι, έχουν βελτιώσει τις τεχνολογίες που επιτρέπουν στο Ισραήλ να εντείνει την καταπίεση, την καταστολή και την καταστροφή.
30. Η παρατεταμένη κατοχή και οι επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές εκστρατείες παρέχουν πρόσφορο έδαφος για την δοκιμή στρατιωτικών όπλων αιχμής: πλατφόρμες αεράμυνας, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εργαλεία στόχευσης που τροφοδοτούνται από τεχνητή νοημοσύνη, ακόμη και το πρόγραμμα F-35 με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Αυτές οι τεχνολογίες στη συνέχεια διατίθενται στην αγορά ως «δοκιμασμένες στο πεδίο».
31. Το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα έχει γίνει η οικονομική ραχοκοκαλιά του Κράτους. Μεταξύ 2020 και 2024, το Ισραήλ ήταν ο όγδοος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων παγκοσμίως. Οι δύο πιο εξέχουσες ισραηλινές εταιρείες όπλων – η Elbit Systems, η οποία ιδρύθηκε ως σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα και αργότερα ιδιωτικοποιήθηκε, και η κρατική Israel Aerospace Industries – συγκαταλέγονται στους 50 κορυφαίους κατασκευαστές όπλων παγκοσμίως. Από το 2023, η Elbit Systems συνεργάζεται στενά με τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενσωματώνοντας το προσωπικό της στο επιτελείο του Υπουργείο Άμυνας, ενώ τιμήθηκε με το Ισραηλινό Βραβείο Άμυνας του 2024. Η Elbit Systems και η Israel Aerospace Industries συνεισφέρουν  κρίσιμα στην εγχώρια προμήθεια όπλων, και ενισχύουν τις ισραηλινές στρατιωτικές συμμαχίες μέσω εξαγωγών όπλων και συνεργιών στην ανάπτυξη στρατιωτικής τεχνολογίας.
32. Οι διεθνείς συνεργασίες που παρέχουν όπλα και τεχνική υποστήριξη έχουν ενισχύσει την ικανότητα του Ισραήλ να διαιωνίσει το απαρτχάιντ και, πρόσφατα, να συνεχίζει να επιτίθεται στην Γάζα. Το Ισραήλ επωφελείται από το μεγαλύτερο πρόγραμμα αμυντικών προμηθειών που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ – για το μαχητικό αεροσκάφος F-35, με επικεφαλής την Lockheed Martin με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τουλάχιστον 1.650 άλλες εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της ιταλικής κατασκευάστριας Leonardo S.p.A. αλλά και οκτώ κρατών. Τα εξαρτήματα και τα ανταλλακτικά που κατασκευάζονται παγκοσμίως ενισχύουν τον ισραηλινό στόλο των F-35, τον οποίο το Ισραήλ προσαρμόζει και συντηρεί σε συνεργασία με την Lockheed Martin και εγχώριες εταιρείες. Το Ισραήλ ήταν το πρώτο που πέταξε το F-35 σε μάχη, το 2018, και το χρησιμοποίησε σε «λειτουργία θηρίου», το 2025. Τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 και F-16 της Lockheed Martin, ζωτικής σημασίας για την ισραηλινή πολεμική αεροπορία, έχουν αυξημένη  ικανότητα οπλικού φορτίου και ενισχυμένη ισχύ πυρός, όπως των πυρομαχικών κοινής άμεσης επίθεσης (JDAM) GBU-31 και των μη κατευθυνόμενων MK-84 βομβών 2000 λιβρών (907.18 κιλών). Ένα F-35 μπορεί να μεταφέρει βόμβες ανώτερες των 18.000 λιβρών (8164.66 κιλών). Μετά τον Οκτώβριο του 2023, τα F-35 και τα F-16 ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της πολεμικής μηχανής  του Ισραήλ με την άνευ προηγουμένου αεροπορική ισχύ τους. Έχοντας την  δυνατότητα ρίψης περίπου 85.000 τόνων βομβών, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων ήταν μη κατευθυνόμενες, σκότωσαν και τραυμάτισαν περισσότερους από 179.411 Παλαιστίνιους και ισοπέδωσαν τη Γάζα.
33. Τα drones, τα εξακόπτερα και τα τετρακόπτερα είναι επίσης πανταχού παρόντα φονικά μηχανήματα στους ουρανούς της Γάζας. Τα drones, που αναπτύχθηκαν και προμηθεύτηκαν σε μεγάλους αριθμούς από την Elbit Systems και την Israel Aerospace Industries, πετάνε εδώ και καιρό μαζί με μαχητικά αεροσκάφη, επιτηρώντας τους Παλαιστίνιους και παρέχοντας πληροφορίες για στόχους. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, με την υποστήριξη αυτών των εταιρειών και σε συνεργασία με ιδρύματα όπως το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, τα drones που χρησιμοποιούνται από το Ισραήλ απέκτησαν αυτοματοποιημένα συστήματα όπλων και την ικανότητα να πετούν σε σμήνος. 
34. Για να προμηθεύσουν το Ισραήλ με αυτά τα όπλα και να διευκολύνουν τις εξαγωγές και εισαγωγές όπλων, οι κατασκευαστές εξαρτώνται από ένα δίκτυο μεσαζόντων, συμπεριλαμβανομένων νομικών, ελεγκτικών και συμβουλευτικών εταιρειών, καθώς και εμπόρων, εκπροσώπων και μεσιτών όπλων. Προμηθευτές όπως η ιαπωνική FANUC Corporation παρέχει ρομποτικά μηχανήματα για τις γραμμές παραγωγής των όπλων, συμπεριλαμβανομένων των Israel Aerospace Industries, Elbit Systems και Lockheed Martin. Ναυτιλιακές εταιρείες όπως η δανέζικη A.P. Moller – Maersk A/S μεταφέρουν εξαρτήματα, ανταλλακτικά, όπλα και πρώτες ύλες, διατηρώντας μια σταθερή ροή στρατιωτικού εξοπλισμού που παρέχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον Οκτώβριο του 2023.
35. Για ισραηλινές εταιρείες όπως η Elbit Systems και η Israel Aerospace Industries, η συνεχιζόμενη γενοκτονία ήταν μια κερδοφόρα επιχείρηση. Η αύξηση κατά 65% των ισραηλινών στρατιωτικών δαπανών από το 2023 έως το 2024 – ύψους 46,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μιας από της υψηλότερες κατά κεφαλήν αυξήσεις παγκοσμίως – προκάλεσε απότομη άνοδο των ετήσιων κερδών τους. Οι ξένες εταιρείες όπλων, ιδίως οι κατασκευαστές πολεμοφοδίων και πυρομαχικών, επίσης βγαίνουν κερδισμένοι.

Επιτήρηση και εγκλεισμός: η σκοτεινή πλευρά του «νεοσύστατου κράτους» 

36. Η καταστολή των Παλαιστινίων έχει προοδευτικά αυτοματοποιηθεί, με τις εταιρείες τεχνολογίας να παρέχουν υποδομές διπλής χρήσης που συνδυάζουν την  μαζική συλλογή δεδομένων με συστήματα επιτήρησης, ενώ παράλληλα εκμεταλλεύονται το άνευ προηγουμένου πεδίο δοκιμών που προσφέρει η κατεχόμενη παλαιστινιακή επικράτεια για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης στρατιωτικής τεχνολογίας. Το Ισραήλ, επικαλούμενο ανάγκες ασφαλείας, έχει αναπτύξει συστήματα εγκλεισμού και επιτήρησης των Παλαιστινίων σε υπερθετικό βαθμό. Τα συστήματα αυτά τροφοδοτούνται από τεχνολογικούς γίγαντες των Ηνωμένων Πολιτειών που ιδρύουν θυγατρικές και κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στο Ισραήλ. Τέτοια συστήματα είναι: από δίκτυα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης (CCTV), βιομετρική επιτήρηση, δίκτυα σημείων ελέγχου προηγμένης τεχνολογίας, «έξυπνους τοίχους» και επιτήρηση με drone έως το cloud computing, την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάλυση δεδομένων που υποστηρίζονται από στρατιωτικό προσωπικό ξηράς.
37. Οι ισραηλινές εταιρείες τεχνολογίας συχνά αναπτύσσονται στα πλαίσια στρατιωτικών στρατηγικών και χρησιμοποιώντας στρατιωτικές υποδομές, όπως ο Όμιλος NSO, που ιδρύθηκε από πρώην μέλη της Μονάδας 8200. Το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus, σχεδιασμένο για μυστική παρακολούθηση έξυπνων τηλεφώνων, έχει χρησιμοποιηθεί εναντίον Παλαιστινίων ακτιβιστών και έχει λάβει άδεια για χρήση παγκοσμίως με σκοπό να στοχεύει ηγέτες, δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εξάγεται βάσει του νόμου περί Ελέγχου Εξαγωγών Αμυντικού Υλικού του Ισραήλ, η τεχνολογία παρακολούθησης του Ομίλου NSO επιτρέπει τη «διπλωματία της κατασκοπίας», ενώ παράλληλα ενισχύει την ατιμωρησία των κρατών.  
38. Η IBM δραστηριοποιείται στο Ισραήλ από το 1972, εκπαιδεύοντας στρατιωτικό και πληροφοριακό/κατασκοπευτικό προσωπικό – ιδίως από τη Μονάδα 8200 – για τον τομέα της τεχνολογίας και νεοφυών επιχειρήσεων. Από το 2019, η IBM Israel λειτουργεί και αναβαθμίζει την κεντρική βάση δεδομένων της Αρχής Πληθυσμού και Μετανάστευσης, επιτρέποντας τη συλλογή, αποθήκευση και κρατική χρήση βιομετρικών δεδομένων Παλαιστινίων και υποστηρίζοντας το καθεστώς υπέρ των  διακρίσεων και διαχωρισμών του Ισραήλ. Πριν από την IBM, τη βάση δεδομένων διαχειριζόταν η Hewlett Packard Enterprises (HPE), ενώ η ισραηλινή θυγατρική της συνεχίζει να παρέχει διακομιστές (servers). Η Hewlett Packard (HP) έχει διαχρονικά συμβάλει στη λειτουργία των συστημάτων απαρτχάιντ του Ισραήλ, παραχωρώντας  τεχνολογία και τεχνογνωσία  σε μια μονάδα του ισραηλινού υπουργείου άμυνας που είναι υπεύθυνη εκτός των άλλων για τις δομές φυλάκισης και την αστυνομία (την λεγόμενη COGAT). Μετά τον διαχωρισμό της εταιρείας το 2015 σε Hewlett Packard Enterprises και HP Inc., αδιαφανείς επιχειρηματικές δομές έχουν αποκρύψει τους ρόλους των επτά εναπομεινασών ισραηλινών θυγατρικών τους.
39. Η Microsoft δραστηριοποιείται στο Ισραήλ από το 1991, αναπτύσσοντας εκεί το μεγαλύτερο κέντρο της εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι τεχνολογίες της είναι ενσωματωμένες στις δομές κράτησης/φυλάκισης, στην αστυνομία, στα πανεπιστήμια και στα σχολεία – συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που βρίσκονται σε εποικισμούς. Από το 2003, η Microsoft μέσω της ενσωμάτωσης των συστημάτων της όχι μόνο στους στρατιώτες αλλά και στους πολίτες αξιοποιεί τις τεχνολογίες της σε όλα τα επίπεδα του ισραηλινού στρατού, ενώ ταυτόχρονα εξαγοράζει ισραηλινές νεοφυείς επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας και επιτήρησης.
40. Καθώς τα συστήματα απαρτχάιντ, στρατιωτικής δράσης και ελέγχου του πληθυσμού του Ισραήλ παράγουν ολοένα και μεγαλύτερους όγκους δεδομένων, η εξάρτησή τους από την αποθήκευση στο υπολογιστικό νέφος/cloud και την υπολογιστική ισχύ έχει αυξηθεί. Το 2021, το Ισραήλ επιβράβευσε την Alphabet Inc. (Google) και την Amazon.com, Inc.  με σύμβαση ύψους 1,2 δισ. δολαρίων (Project Nimbus) – η οποία χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω του Υπουργείου Άμυνας – για την παροχή βασικής τεχνολογικής υποδομής.
41. Η Microsoft, η Alphabet και η Amazon παρέχουν ουσιαστικά στο Ισραήλ κυβερνητική πρόσβαση στις τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης, στις τεχνολογίες ενισχυμένης ανάλυσης δεδομένων, στις τεχνολογίες λήψης αποφάσεων αλλά και υποδομές παρακολούθησης και επεξεργασίας  δεδομένων. Τον Οκτώβριο του 2023, όταν το υπολογιστικό νέφος του ισραηλινού στρατού υπερφορτώθηκε, η Microsoft, με την πλατφόρμα Azure, και η κοινοπραξία Project Nimbus παρενέβησαν με κρίσιμες υποδομές υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης. Με διακομιστές εντός του Ισραήλ, διασφαλίζεται η κυριαρχία  επί των δεδομένων, αλλά και η αποφυγή λογοδοσίας, βάσει ευνοϊκών συμβάσεων που προσφέρουν ελάχιστους περιορισμούς ή εποπτεία. Τον Ιούλιο του 2024, ένας Ισραηλινός συνταγματάρχης περιέγραψε την τεχνολογία του υπολογιστικού νέφους ως όπλο με κάθε έννοια της λέξης, αναφέροντας αυτές τις εταιρείες.