ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΟΥ ΔΙΕΠΕΙ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΑ ΕΔΑΦΗ.
- Εισαγωγή
- Το παρόν παράρτημα καθορίζει το διεθνές νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται ευρέως στον εταιρικό τομέα που εμπλέκεται στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη (ΚΠΤ). Στόχος του είναι να παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή των νομικών εννοιών και των απτών ευρημάτων που παρουσιάζονται στην κύρια έκθεση. Δεν σκοπεύει να αποτελέσει εξαντλητική παρουσίαση του διεθνούς δικαίου στον εν λόγο τομέα, αλλά παρουσιάζει τις γενικές αρχές της εταιρικής ευθύνης, ιδίως εκείνες που εφαρμόζονται όταν εταιρίες εμπλέκονται στον εκτοπισμό Παλαιστινίων από τη γη τους και στην αντικατάστασή τους με παράνομους αποικισμούς, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Οι εταιρίες κινδυνεύουν να θεωρηθούν υπεύθυνες για εκμεταλλευτική, καταχρηστική, ακόμη και εγκληματική συμπεριφορά. Παρόλο που η εταιρική ευθύνη, και η ποινική συνέργεια σε παραβιάσεις, ήταν σαφώς διακριτές στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη πριν τον Οκτώβριο του 2023, μεταγενέστερες απτές και νομικές εξελίξεις ενδέχεται να εμπλέξουν τις εταιρίες στην παράνομη κατοχή και γενοκτονία.
2. Εταιρική ευθύνη υπό το διεθνές δίκαιο
2. Η εταιρική ευθύνη για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου αλλά και για εγκλήματα διεθνούς δικαίου, διέπεται από νομικά όργανα σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
3. Οι Κατευθυντήριες Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αποτελούν το «κανονιστικό πλαίσιο σε διεθνές επίπεδο για τη ρύθμιση της συμπεριφοράς των εταιριών όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Καθορίζουν τι πρέπει να κάνουν τα κράτη και οι εταιρίες προκειμένου να συμμορφώνονται με τις υφιστάμενες υποχρεώσεις βάσει του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ήδη έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε εθνικές πολιτικές και εθνικά δικαιικά συστήματα. Πράγματι, οι κατευθυντήριες αρχές του ΟΗΕ, παρέχουν το πρίσμα των κανόνων μέσω του οποίου μπορεί να αξιολογηθεί η εταιρική συμπεριφορά, προκειμένου να διαπιστωθεί η νομική συνάφεια των γεγονότων, εντός των δικαστικών αιθουσών, όπου η εταιρική ευθύνη δύναται να καταλογιστεί. Ασχολούνται τόσο με την πρόληψη επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και με το να διασφαλίζουν ότι διορθωτικά μέτρα θα ληφθούν, όπου η συμπεριφορά μιας εταιρείας προκαλεί, συμβάλλει ή συνδέεται άμεσα με τέτοιες επιπτώσεις.
Είναι καίριο, στα πλαίσια συγκρούσεων, κατοχής και δομικής ευπάθειας, ειδικά όταν η εγχώρια επιβολή του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορεί να είναι αδύναμη ή να διακυβεύεται, οι αυξημένες κανονιστικές απαιτήσεις να βασίζονται στη διεθνή εποπτεία, γεγονός που την καθιστά απαραίτητη.
4. Άλλοι τομείς του διεθνούς δικαίου θεσπίζουν συγκεκριμένες νομικές υποχρεώσεις για τις εταιρείες, ιδίως το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο – το οποίο είναι δεσμευτικό για μη κρατικούς φορείς που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις – και το διεθνές ποινικό δίκαιο, βάσει του οποίου άτομα όπως εταιρικά στελέχη, και όλο και περισσότερο οι εταιρίες καθαυτές, μπορούν να θεωρηθούν ποινικά υπεύθυνες. Τα εγχώρια δικαστήρια έχουν την κύρια δικαιοδοσία στην επιβολή της εταιρικής ευθύνης για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνών εγκλημάτων.
2.1 Τα κράτη ως κύριοι φορείς ευθύνης
5. Το διεθνές δίκαιο απονέμει στα κράτη τον πρωταρχικό ρόλο να διασφαλίζουν ότι οι εταιρίες δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, ως μέρος της υποχρέωσής τους να σέβονται, να προστατεύουν και να εφαρμόζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το οποίο επικυρώνεται από τις Συμφωνίες των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τα κράτη ενδέχεται να παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων όταν δεν λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη, διερεύνηση, τιμωρία και αποκατάσταση των καταχρήσεων από ιδιωτικούς φορείς, όταν συντελούνται παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα κράτη έχουν την υποχρέωση να επεκτείνουν αυτόν τον κανονισμό και την εποπτεία στις δραστηριότητες των εταιρειών που λειτουργούν εκτός των συνόρων τους, σε συμμόρφωση με τις γενικές υποχρεώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα διεθνώς.
6. Επιπλέον, σύμφωνα με τους κανόνες περί ευθύνης του κράτους, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από ιδιωτικούς φορείς θα αποδίδονται σε ένα κράτος όταν μια εταιρία ενεργεί κατόπιν οδηγιών, ή υπό τον έλεγχο ή την κατεύθυνση του κράτους, που έχει την εξουσία υπό την κρατική νομοθεσία να ασκεί δημόσιο έλεγχο ή όταν το κράτος αναγνωρίζει και υιοθετεί τη συμπεριφορά αυτή ως δική του. Συνεπώς, οι κατευθυντήριες αρχές του ΟΗΕ, απαιτούν από τα κράτη να λάβουν πρόσθετα μέτρα για την προστασία κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από εταιρίες που ανήκουν, ελέγχονται από το κράτος ή λαμβάνουν στήριξη από αυτό.
